Na budowie wózkiem widłowym często jeździ ten, kto „zawsze nim jeździł”: magazynier z bazy, brygadzista, który rozładowuje dostawy, albo pracownik przyjęty kilka lat temu z inną firmą w CV. Część z nich ma tylko imienne zezwolenie, które kiedyś wystawił pracodawca. Jeżeli zezwolenie wystawiono w 2014 r. lub wcześniej, 31 grudnia 2026 r. traci ważność.
Co mówi przepis
Imienne zezwolenia wystawiał pracodawca na podstawie rozporządzenia z 10 maja 2002 r. Takie zezwolenie było ważne na terenie zakładu pracy pracodawcy, który je wystawił (§ 4 ust. 1 pkt 2). Rozporządzenie z 15 grudnia 2017 r. uchyliło te przepisy i w § 18 ustaliło, do kiedy wystawione zezwolenia zachowują ważność:
•wystawione do 31 grudnia 2004 r.: najpóźniej do 31 grudnia 2023 r., więc już wygasły;
•wystawione do 31 grudnia 2014 r.: najpóźniej do 31 grudnia 2026 r.;
•wystawione od 1 stycznia 2015 r.: najpóźniej do 31 grudnia 2027 r.
Przepis podaje tylko datę końcową i nie ma w nim trybu przedłużenia zezwolenia.
Po wygaśnięciu zezwolenia do obsługi wózka podnośnikowego z mechanicznym napędem podnoszenia pracodawca może dopuścić tylko osobę pełnoletnią, która ma zaświadczenie kwalifikacyjne albo uprawnienia maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych lub książkę operatora maszyn roboczych z wpisem w zakresie wózków podnośnikowych (§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 2017 r.).
Lista kontrolna dla właściciela firmy i kierownika budowy
- Spisz wszystkich, którzy jeżdżą wózkami. Chodzi nie tylko o operatorów na etacie, ale też o osoby, które wsiadają na wózek raz w tygodniu przy rozładunku. W małej firmie zwykle nikt nie ma tej listy w jednym miejscu.
- Przy każdym nazwisku zapisz rodzaj dokumentu: zaświadczenie kwalifikacyjne, uprawnienia maszynisty, wpis w książce operatora albo imienne zezwolenie. Przy zezwoleniu zapisz datę wystawienia. Od niej zależy, czy dokument wygasa za dwa miesiące, czy za rok.
- Sprawdź, kto wystawił zezwolenie. Jeśli zrobił to poprzedni pracodawca, dokument nie był ważny w Twojej firmie, bo zezwolenie obowiązywało tylko na terenie zakładu pracodawcy, który je wydał.
- Zapytaj o dokumenty ludzi z agencji i podwykonawców, którzy jeżdżą wózkami na Twoim placu. Termin z § 18 dotyczy ich tak samo, a wózek, który stanie w styczniu, zatrzyma też Twoje roboty.
- Zgłoś operatorów z terminem 31 grudnia 2026 r. na kurs i egzamin jeszcze w listopadzie. Po złożeniu kompletnego wniosku egzamin wyznacza się w terminie, który nie może przekraczać 30 dni roboczych (§ 3 ust. 2 rozporządzenia z 21 maja 2019 r.). W grudniu jest kilka dni wolnych, więc wniosek złożony w połowie miesiąca może już nie dać egzaminu przed końcem roku.
- Ustal, kto zastąpi operatora, który nie zdąży. Może to być pracownik, który ma już zaświadczenie, albo wynajem wózka z operatorem na pierwsze tygodnie stycznia. Kierownik budowy powinien znać nazwiska przed świętami, a nie 2 stycznia rano.
- Po zmianie dokumentu przeprowadź instruktaż. Przed dopuszczeniem do pracy operator zapoznaje się z instrukcją wózka, ryzykiem zawodowym i instrukcją bezpieczeństwa prac transportowych (§ 5 ust. 1 rozporządzenia z 2017 r.). Jeśli na budowie nie ma instrukcji prac transportowych, to dobry moment, żeby ją przygotować.
- Osoby z zezwoleniami wystawionymi od 2015 r. dopisz od razu do planu szkoleń na 2027 r. Ich dokumenty wygasną 31 grudnia 2027 r., a wtedy powtórzy się ten sam grudzień.
Przykład
Przykład jest fikcyjny. Firma wykonawcza ma na bazie dwa wózki widłowe. Jeździ nimi pięć osób. Dwie mają zaświadczenia kwalifikacyjne. Brygadzista ma zezwolenie wystawione przez firmę w 2011 r., magazynier zezwolenie z 2016 r., a pracownik przyjęty w zeszłym roku zezwolenie od poprzedniego pracodawcy.
Brygadzista idzie na kurs i egzamin jeszcze w listopadzie. Magazynier trafia do planu na 2027 r. Nowy pracownik do czasu egzaminu nie siada na wózek, bo jego zezwolenie nigdy nie było podstawą do pracy w tej firmie. Przez grudzień rozładunki przejmują dwie osoby z zaświadczeniami.
*Źródła (tekst odczytany w ELI 3.11.2026 r.)
•Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym, t.j. Dz.U. 2020 poz. 852, § 4, § 5, § 18: https://eli.gov.pl/eli/DU/2020/852/ogl
•Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 10 maja 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym, Dz.U. 2002 nr 70 poz. 650, § 4 ust. 1: https://eli.gov.pl/eli/DU/2002/650/ogl
•Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych, Dz.U. 2019 poz. 1008, § 3 ust. 2: https://eli.gov.pl/eli/DU/2019/1008/ogl
Jan Nawrot, współzałożyciel Atestero, aplikacji do kontroli terminów badań, szkoleń i uprawnień pracowników