Dane czasu rzeczywistego mają odgrywać coraz większą rolę w zarządzaniu polskim systemem elektroenergetycznym. Ministerstwo Energii chce, aby operatorzy otrzymywali dokładniejsze informacje o bieżącej pracy źródeł i magazynów energii. To część szerszej zmiany: energetyka coraz mocniej opiera się na oprogramowaniu, komunikacji i automatycznym sterowaniu. W tym samym czasie centra danych stają się na tyle dużymi odbiorcami energii, że europejscy operatorzy sieci zaczynają traktować je jako element istotny dla funkcjonowania systemu.
Projekt nowelizacji Prawa energetycznego opublikowany przez Ministerstwo Energii w sierpniu br. przewiduje obowiązek przekazywania operatorom systemów elektroenergetycznych danych czasu rzeczywistego, danych grafikowych oraz danych strukturalnych. Mają one ułatwić bezpieczne bilansowanie i prowadzenie pracy systemu. Resort wskazuje wprost, że operatorzy potrzebują pełniejszej wiedzy o bieżącej pracy źródeł wytwórczych i magazynów energii. Projekt jest na etapie prac legislacyjnych i może jeszcze ulec zmianie.
To dobrze pokazuje zmianę zachodzącą w energetyce. Dane przestają być wyłącznie narzędziem do późniejszego raportowania. Coraz częściej są potrzebne do podejmowania decyzji związanych z działaniem infrastruktury.
Sieć potrzebuje danych na bieżąco
Cyfryzacja polskiego rynku energii jest już widoczna także po stronie pomiarowej. Według URE na koniec 2025 r. liczniki zdalnego odczytu miało 48 proc. odbiorców energii elektrycznej w Polsce. Takie urządzenia pozwalają pozyskiwać znacznie dokładniejsze informacje o zużyciu i są podstawą usług wykorzystujących zmienne w czasie ceny energii.
Równolegle rozwijany jest Centralny System Informacji Rynku Energii. PSE podały, że tylko w ramach trzeciego okna wdrożeniowego w lipcu 2026 r. migracja objęła 36,5 tys. punktów pomiarowych, a 99,8 proc. z nich przeszło wymagane walidacje. Rosną więc nie tylko moce wytwórcze i liczba magazynów, ale również ilość informacji krążących pomiędzy uczestnikami rynku.
Magazynów przybywa w rekordowym tempie
Skala zmian jest dobrze widoczna na rynku magazynowania energii. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej w 2025 r. na świecie uruchomiono 108 GW nowych bateryjnych magazynów energii. To o 40 proc. więcej niż rok wcześniej. Łączna zainstalowana moc tej technologii była już jedenastokrotnie większa niż w 2021 r.
Około 80 proc. nowych mocy w 2025 r. stanowiły duże instalacje systemowe. IEA wskazuje, że magazyny są coraz częściej wykorzystywane jako element zapewniający elastyczność systemu i ułatwiający integrację źródeł odnawialnych.
Wraz z takimi instalacjami rośnie znaczenie systemów, które decydują, kiedy energię magazynować, kiedy oddawać ją do sieci i jak reagować na aktualne warunki.
Z perspektywy producentów technologii energetycznych kierunek zmian jest podobny. Rafał Kozieł, Strategic Sales Manager w SMA Solar Technology, zwraca uwagę, że wraz ze wzrostem zmienności rynku kluczowe stają się jednocześnie koszt energii, przewidywalność jej dostępności i bezpieczeństwo dostaw.
– W coraz bardziej zmiennym otoczeniu rynkowym kluczowe jest, aby energia była przystępna cenowo, przewidywalna i dostępna przez cały czas – wskazuje Rafał Kozieł. Jak dodaje, coraz większego znaczenia nabiera łączenie ekonomiki systemu z bezpieczeństwem dostaw i cyberbezpieczeństwem.
Centra danych zaczynają wpływać na pracę sieci
Cyfryzacja energetyki zachodzi w momencie, gdy sama infrastruktura cyfrowa staje się coraz większym odbiorcą prądu.
IEA szacuje, że ilość energii elektrycznej potrzebnej globalnie do zasilania centrów danych wzrośnie z około 460 TWh w 2024 r. do ponad 1 tys. TWh w 2030 r. Udział data center w światowym zużyciu energii elektrycznej ma tym samym wzrosnąć z około 1 proc. obecnie do około 3 proc. w 2030 r. Skala jest na tyle duża, że europejscy operatorzy sieci zaczynają analizować centra danych nie tylko jako kolejnych odbiorców energii.
ENTSO-E ocenia, że wraz ze wzrostem ich wielkości i zapotrzebowania na prąd data center stają się systemowo istotnymi odbiorcami, których sposób działania coraz mocniej wpływa na pracę systemu elektroenergetycznego. Organizacja analizuje jednocześnie możliwość wykorzystania elastyczności centrów danych do wspierania sieci.
Relacja obu sektorów zaczyna więc działać w dwie strony. Data center potrzebują ogromnych ilości stabilnie dostarczanej energii, natomiast coraz bardziej złożony system energetyczny wymaga rosnącej ilości danych oraz cyfrowego sterowania.
Firmy zwiększają budżety na bezpieczeństwo
Podobny kierunek widać w inwestycjach polskich przedsiębiorstw. Z raportu Polcom „Barometr cyfrowej transformacji polskiego biznesu 2025–2026”, przygotowanego na zlecenie Polcom, wynika, że 81 proc. firm planuje zwiększyć wydatki na cyberbezpieczeństwo i ciągłość działania. 64 proc. chce zwiększyć nakłady na automatyzację, 58 proc. na sztuczną inteligencję, a 56 proc. na rozwiązania chmurowe. Badanie przeprowadzono wśród 100 średnich i dużych przedsiębiorstw działających w Polsce.
Jednocześnie 72 proc. firm uważa, że łączenie chmury, AI, automatyzacji i cyberbezpieczeństwa zwiększa efektywność wdrażanych innowacji IT. 91 proc. badanych wskazało na wykorzystywanie innowacji w obszarze cyberbezpieczeństwa i monitoringu infrastruktury, a 67 proc. na rozwiązania chmurowe.
– Coraz wyraźniej widać, że największą wartość przynosi nie pojedyncza technologia, ale ich świadome łączenie. Chmura, AI, automatyzacja i cyberbezpieczeństwo zaczynają funkcjonować jako jeden ekosystem, a nie oddzielne projekty – komentuje Mateusz Borkowski, Zastępca Dyrektora Technicznego Data Center w Polcom.
W energetyce takie połączenie ma dodatkowe znaczenie. System informatyczny coraz częściej nie służy bowiem wyłącznie do obsługi procesów biznesowych. Może być powiązany z pracą fizycznych urządzeń.
Cyberatak nie musi skończyć się na danych
Rosnąca zależność energetyki od infrastruktury cyfrowej zwiększa również potencjalne skutki cyberataków.
W raporcie „Threat Landscape 2025” ENISA zwraca uwagę na publicznie dostępne z internetu interfejsy zarządzania systemami OT, m.in. w sektorach energii i gospodarki wodnej. Takie przypadki odnotowano w kilku państwach UE, w tym w Polsce. Agencja zaznacza jednak, że opisane działania nie doprowadziły do istotnych skutków operacyjnych.
Sam kierunek ataków pokazuje jednak, dlaczego cyfryzacja energetyki zmienia znaczenie cyberbezpieczeństwa. Problem nie dotyczy już tylko możliwości wycieku informacji. Chodzi również o dostępność systemów komunikacyjnych i narzędzi wykorzystywanych do monitorowania oraz sterowania infrastrukturą.
– Dlatego wraz z cyfryzacją energetyki rośnie znaczenie rozwiązań znanych z centrów danych: monitoringu, kontroli dostępu, zabezpieczania transmisji, redundancji czy procedur odtwarzania systemów po awarii – zaznacza Mateusz Borkowski, ekspert Polcom.
Bruksela chce połączyć oba sektory
Zbliżenie energetyki i sektora data center przestaje być wyłącznie trendem technologicznym.
W czerwcu Komisja Europejska przedstawiła strategiczną mapę cyfryzacji i wykorzystania AI w energetyce. Jednym z jej trzech głównych filarów jest bardziej zrównoważona integracja centrów danych z systemem energetycznym. Przy okazji ogłoszenia strategii 14 europejskich organizacji branżowych reprezentujących energetykę oraz sektor data center podpisało deklarację współpracy.
Komisja wskazuje jednocześnie, że cyfrowe narzędzia mogą zapewniać operatorom lepszą widoczność sytuacji w sieci w czasie rzeczywistym i ułatwiać sterowanie systemem wraz ze wzrostem udziału źródeł odnawialnych.
– Zmiana zachodzi więc jednocześnie po dwóch stronach kabla. Centra danych stają się coraz ważniejszym odbiorcą dla energetyki, a energetyka – coraz większym użytkownikiem danych i infrastruktury cyfrowej – podkreśla Rafał Kozieł, Strategic Sales Manager w SMA Solar Technology.