Pierwsza połowa tygodnia rozpieściła nas letnimi temperaturami – w wielu regionach Polski termometry wskazywały 28°C, a miejscami nawet 30°C. Dziś przyszło wyraźne ochłodzenie, a w części kraju temperatura spadnie poniżej 20°C. Tak szybkie zmiany pogody przypominają, że wyzwaniem dla miast nie są wyłącznie pojedyncze fale upałów, lecz również gwałtowne przejścia między gorącem, ochłodzeniem i intensywnymi opadami. Jak przygotować przestrzeń miejską na pogodową huśtawkę?
Tegoroczna huśtawka pogodowa dla mieszkańców oznacza gwałtowne pogorszenie komfortu termicznego. Dla samorządów – konieczność radzenia sobie w krótkim czasie zarówno z nadmiarem wody po intensywnych opadach, jak i z przegrzewaniem ulic, placów oraz budynków. Wzrasta też zapotrzebowanie na energię, przez upały pogarszają się warunki miejskiej zieleni, a osoby starsze, dzieci i osoby przewlekle chore są bardziej narażone na skutki wysokich temperatur.
– Wrzesień pokazuje, że wraz z końcem lata wyzwania pogodowe dla miast wcale się nie kończą. W krótkim czasie mogą następować po sobie okresy wysokich temperatur, ochłodzenia, intensywne opady i silny wiatr. Jesień jest dobrym momentem, by przypomnieć, że odporność miasta trzeba budować z myślą o różnych zagrożeniach występujących przez cały rok. Dlatego działania adaptacyjne nie powinny koncentrować się wyłącznie na sezonie letnim. Szczególnie ważne są rozwiązania wielofunkcyjne, które pomagają zarówno ograniczać przegrzewanie przestrzeni, jak i zatrzymywać wodę opadową oraz zmniejszać ryzyko lokalnych podtopień – wskazuje dr inż. Amadeusz Walczak, starszy konsultant ds. ochrony środowiska w Multiconsult Polska, specjalizujący się w opracowywaniu planów adaptacji miast do zmian klimatu.
Problem szczególnie dobrze widać po intensywnych opadach. W silnie zabudowanej przestrzeni woda szybko spływa do kanalizacji, która może zostać przeciążona, zamiast zasilać glebę i miejską zieleń. Kilka dni później ta sama powierzchnia mocno się nagrzewa, ale wcześniej odprowadzona woda nie może już pomóc w jej chłodzeniu.
Dlatego działania adaptacyjne powinny jednocześnie ograniczać ryzyko podtopień i skutki miejskiej wyspy ciepła. Pomóc mogą drzewa zapewniające cień, ogrody deszczowe, zbiorniki retencyjne, niecki gromadzące wodę oraz przepuszczalne nawierzchnie. Potrzebne są również modernizacja systemów odwodnienia i takie projektowanie przestrzeni, aby woda opadowa była zatrzymywana możliwie blisko miejsca, w którym spadła.
Nie ma jednak jednego rozwiązania dla wszystkich samorządów. W jednym mieście największym problemem będzie deficyt wody, w innym gwałtowne ulewy, lokalne podtopienia lub przegrzewanie gęsto zabudowanych dzielnic. Dlatego miejskie plany adaptacji powinny opierać się na lokalnych danych i wskazywać konkretne inwestycje: miejsca wymagające zwiększenia retencji, więcej zieleni i cienia, modernizację odwodnienia oraz ochronę mieszkańców najbardziej narażonych na upał.
Wrześniowa pogodowa huśtawka pokazuje, że odporność miasta nie zależy wyłącznie od przygotowania na rekordowe temperatury. Prawdziwym sprawdzianem jest zdolność reagowania na szybkie przejścia między gorącem, ochłodzeniem, ulewami i burzami.
Multiconsult Polska to multidyscyplinarna firma świadcząca usługi projektowe, nadzorowe oraz doradcze w zakresie projektów technicznych i ochrony środowiska, działająca w następujących branżach: transport i infrastruktura, budownictwo oraz przemysł, w tym sektor ropy naftowej i gazu. Filozofia firmy to utrzymanie najwyższej jakości realizowanych usług, z jednoczesnym zapewnieniem najwyższych standardów etycznych, poszanowaniem środowiska naturalnego oraz utrzymaniem wysokiego standardu bezpieczeństwa i higieny pracy.