Felieton ekspercki
Kiedy świat stanął w płomieniach, budowy stanęły w miejscu
Luty 2022 roku zapisze się w historii polskiego budownictwa jako początek bezprecedensowego szoku cenowego. 3„Wojna zmieniła wiele, mieliśmy reakcję łańcuchową: najpierw bezprecedensowy, skokowy wzrost cen materiałów, przez co rok 2022 upłynął pod hasłem renegocjacji kontraktów” – tak sytuację podsumował prezes Erbudu, Dariusz Grzeszczak.
6 Zdecydowana większość firm budowlanych w Polsce odczuła skutki szoku cenowego związanego z konfliktem zbrojnym w Ukrainie. Aż 8 na 10 firm realizujących długoterminowe kontrakty budowlane mierzyło się z ogólnym wzrostem kosztów realizacji inwestycji.
Cyfry, które mrożą krew w żyłach
Skala podwyżek przekroczyła najczarniejsze scenariusze branżowych analityków:
STAL BUDOWLANA – ABSOLUTNY REKORDZISTA:
1 Stal budowlana osiągnęła 9500 zł/t w 2022 roku. Przed 2020 rokiem kosztowała około 2500 zł/t. To oznacza wzrost o niemal **280%** w zaledwie dwa lata! 30 W drugim tygodniu inwazji największy wzrost zanotowały kształtowniki gięte na zimno, których cena podskoczyła o 74 proc. z tygodnia na tydzień. O ponad 50 proc. więcej trzeba było zapłacić za blachę HRC (+228 proc. r/r), o +40 proc. za pręty żebrowane (+195 proc. r/r) i o +32 proc. za profile (+211 proc. r/r).
RANKING WZROSTÓW W 2022 ROKU:
| Materiał | Wzrost roczny |
|---|---|
| 4Izolacje termiczne | 4+63% |
| Płyty OSB | 4+49% |
| Dachy, rynny, ściany, kominy | 4+46% |
| Sucha zabudowa, izolacje wodochronne | 4+41% |
| 1Cement i wapno | ponad 40% |
2 Według cyklicznych analiz Polskich Składów Budowlanych, ceny w lipcu 2022, w porównaniu z lipcem 2021 roku, wzrosły średnio o 29%. Wzrosty odnotowano we wszystkich 20 grupach towarowych.
Dlaczego właśnie te materiały?
21 Stal to stop żelaza z węglem – surowców, których odczuwano coraz silniejszy brak na rynku. Główną przyczyną tego stanu była wojna w Ukrainie, gdyż zarówno Ukraina, jak i Rosja to znaczący producenci stali, a także rudy żelaza i węgla. 30 Import stali z Rosji do Europy w 2021 roku wynosił 11 mln ton, a z Ukrainy 7 mln ton. Nagłe odcięcie tych źródeł wywołało panikę na rynkach. 21 Sankcje na Białoruś, obejmujące między innymi drewno, pogorszyły i tak złą sytuację. Import drewna z Białorusi zmalał praktycznie do zera, a przed wojną było to aż 25% całego zapotrzebowania Polski.
Efekt domina: energia pociągnęła za sobą wszystko
6 W pierwszych tygodniach od wybuchu wojny w lutym 2022 roku ceny ropy naftowej i asfaltów drogowych wzrosły o około 30 proc. Cena paliwa ON wrosła o ponad 40 proc., natomiast cena węgla była niemal dwukrotnie wyższa niż przed inwazją Rosji na Ukrainę.1 Rosnące koszty energii (35-50% kosztu produkcji) sprawiły, że temat jest przedmiotem intensywnych dyskusji. Udział energii elektrycznej stanowi 35-50% kosztu produkcji cementu.
Nowe zagrożenie: konflikt na Bliskim Wschodzie
Gdy wydawało się, że rynek się stabilizuje, na horyzoncie pojawiły się nowe chmury. 27Ograniczenia UE, wojna na Bliskim Wschodzie i perturbacje na światowych rynkach mogą – według ekspertów – spowodować wzrost ceny stali o około 10 proc.
27 Wojna i blokada Cieśniny Ormuz zakłócają globalne łańcuchy dostaw – przekierowanie statków na trasy wokół Afryki wydłuża czas dostaw surowców i winduje koszty frachtu.27 Przez Cieśninę Ormuz transportowany jest znaczący udział światowego handlu ropą i LNG. Jego zakłócenie szybko przekłada się na wzrost cen energii. A energia, jak już wiemy, to być albo nie być dla branży budowlanej.
Kto zapłacił najwyższą cenę?
6 Ogólny wzrost kosztów realizacji inwestycji wskazuje 84 proc. przedsiębiorstw, a 78 proc. odczuwa przede wszystkim wzrost cen materiałów budowlanych. Połowa firm ocenia wzrost kosztów na 10-20 proc., a jedna trzecia twierdzi, że przekroczył on 20 proc. 2 Według danych publikowanych w wydawnictwach SEKOCENBUD udział materiałów w całkowitych kosztach budowy obiektów kubaturowych waha się od 55 do 64%. Oczywiste jest więc, że około trzydziestoprocentowy wzrost cen materiałów budowlanych stawia pod znakiem zapytania opłacalność inwestycji zaplanowanych przed podwyżkami.
Światełko w tunelu?
Po dramatycznych latach 2022-2023, rynek zaczął się stabilizować:
1 W 2023 roku odnotowano spadki cen płyt OSB i drewna o 25%. 26 2022 rok to czas wysokich cen stali. W marcu ceny osiągnęły 9 500 zł za tonę. W listopadzie spadły do około 3 500 zł. 11 W 2024 roku polski rynek materiałów budowlanych doświadczył spowolnienia w kontekście wzrostu cen. Według danych Grupy PSB Handel S.A., w grudniu 2024 r. w porównaniu do grudnia 2023 r. zmniejszyły się one o -0,3 proc. W skali całego roku ceny spadły o 1,7 proc. r./r. 14 W grudniu 2025 roku, w porównaniu z grudniem 2024 roku, ogólny poziom cen obniżył się nieznacznie o -0,2%.
Co dalej? Prognozy na przyszłość
11 Analizy rynku wskazują, że w 2025 roku możemy spodziewać się wyższych cen. Firma badawcza PMR prognozuje realny wzrost polskiego rynku budowlanego o 3 proc., osiągając wartość 394,2 mld zł. 19 W 2025 roku prognozowany jest wzrost cen materiałów budowlanych w związku z ożywieniem na rynku. Najwięcej staniały dachy, rynny, sucha zabudowa oraz oświetlenie, a wzrosły ceny drewna, płyt OSB oraz cementu.27 Budownictwo jest najbardziej narażone na skok cenowy. Stal zbrojeniowa, profile i blachy stanowią 30–50 proc. kosztów konstrukcji stalowej, a wzrost cen oznacza wymierne uszczuplenie marż.
Wnioski dla inwestorów
Szok cenowy lat 2022-2024 nauczył nas kilku gorzkich lekcji:
- Geopolityka ma bezpośredni wpływ na ceny cegieł – konflikty zbrojne potrafią w ciągu tygodnia wywrócić budżety inwestycji do góry nogami.
- Energia to ukryty koszt wszystkiego – wzrost cen prądu i gazu natychmiast przekłada się na cement, stal i transport.
- Dywersyfikacja dostaw to nie luksus – 8polskie firmy budowlane „mogą mieć poważne problemy z płynnością dostaw z Ukrainy, Rosji i Białorusi (gł. kruszyw, stali, cementu, aluminium i drewna)”.
11 „Inwestorzy powinni uwzględnić te prognozy w swoich planach budowlanych, biorąc pod uwagę możliwość wzrostu kosztów materiałów oraz potencjalne opóźnienia związane z dostępnością surowców i siły roboczej.”
Autor: Analiza ekspercka na podstawie danych Grupy PSB Handel S.A., GUS, PZPB, PUDS oraz raportów branżowych, portal www.budownictwo.co
Maj 2026