Sezon grzewczy 2025/2026 przyniesie istotne zmiany dla gospodarstw domowych oraz zarządców budynków wielorodzinnych. Zakończenie rządowego mechanizmu dopłat do cen ciepła sprawi, że rachunki za ogrzewanie oraz ciepłą wodę użytkową wzrosną nawet o 30 proc. i więcej. Nowe taryfy zatwierdzone przez Urząd Regulacji Energetyki, a także dane publikowane przez GUS, potwierdzają, że koszty energii cieplnej będą w najbliższych latach systematycznie rosnąć.
W efekcie spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe coraz częściej poszukują rozwiązań, które pozwolą ograniczyć wydatki operacyjne i jednocześnie ustabilizować opłaty ponoszone przez mieszkańców. Jednym z nich są kolektory słoneczne – technologia dobrze znana, lecz dziś zyskująca nowe znaczenie w kontekście rosnących cen energii.
Czym są kolektory słoneczne i jak działają?
Kolektory słoneczne to urządzenia, które przekształcają energię promieniowania słonecznego w ciepło. W odróżnieniu od instalacji fotowoltaicznych, produkujących energię elektryczną, kolektory służą do podgrzewania wody użytkowej oraz – w wybranych systemach – do wspomagania ogrzewania budynków.
Zasada działania jest stosunkowo prosta. Promieniowanie słoneczne ogrzewa absorber kolektora, a wytworzone ciepło przekazywane jest do czynnika grzewczego krążącego w instalacji. Następnie energia trafia do zasobników ciepłej wody, ograniczając zapotrzebowanie na ciepło systemowe lub gaz. Dzięki temu spada ilość energii kupowanej od zewnętrznych dostawców, co bezpośrednio przekłada się na niższe koszty eksploatacyjne.
Wrocławska spółdzielnia: wymierne efekty po roku działania
Przykładem skutecznego wdrożenia kolektorów słonecznych jest jedna z wrocławskich spółdzielni mieszkaniowych, która zdecydowała się na realizację pilotażowej inwestycji w 2023 roku. Instalacja została uruchomiona w lipcu, a po upływie dwunastu miesięcy możliwe było pełne podsumowanie jej pracy.
W pierwszym roku działania system pozwolił ograniczyć koszty podgrzewania ciepłej wody użytkowej o 42 proc., przy wcześniejszych założeniach na poziomie 35 proc.
Jak tłumaczy Jakub Goławski z Centrum Inwestycyjnego Ciepło i Komfort – firmy odpowiedzialnej za realizację projektu: W trakcie eksploatacji analizowano pracę kolektorów m.in. podczas intensywnych opadów deszczu, śniegu, silnego wiatru oraz gwałtownych zjawisk atmosferycznych. System przeszedł testy nawałnic, gradu, śnieżyc i wichur, nie wykazując uszkodzeń ani spadków sprawności. Zgodnie z założeniami projektowymi, nawet w styczniu przy temperaturach sięgających minus 15 stopni Celsjusza i sprzyjającym nasłonecznieniu, woda w zasobnikach była podgrzewana do około 45°C.
Korzyści dla spółdzielni i mieszkańców
Zastosowanie kolektorów słonecznych przynosi wymierne efekty zarówno na poziomie całej spółdzielni, jak i pojedynczych lokali. Ograniczenie zużycia ciepła systemowego pozwala obniżyć koszty zakupu energii, co stabilizuje budżet zarządcy nieruchomości. Jednocześnie mniejsze zużycie energii przekłada się na niższe opłaty ponoszone przez mieszkańców w ramach rozliczeń za ciepłą wodę użytkową.
– Siłą dobrze zaprojektowanego systemu solarnego jest to, że korzyści są odczuwalne równocześnie przez zarządcę budynku i mieszkańców. Spółdzielnia ogranicza koszty operacyjne, a lokatorzy widzą realne oszczędności w miesięcznych opłatach – podkreśla ekspert z Centrum Inwestycyjnego Ciepło i Komfort.
Dofinansowanie skraca czas zwrotu inwestycji
Istotnym elementem wpływającym na opłacalność instalacji kolektorów słonecznych jest możliwość skorzystania z dostępnych form wsparcia finansowego. W przypadku wrocławskiej spółdzielni połowę kosztów netto inwestycji pokrył grant OZE w ramach programu TERMO. Dodatkowo wykorzystano preferencyjne finansowanie oraz mechanizm białych certyfikatów. Dzięki temu czas zwrotu inwestycji został skrócony do około czterech lat. Po tym okresie system generuje już wyłącznie oszczędności, zmniejszając długoterminowe koszty funkcjonowania budynków.
Kolektory jako element długofalowej strategii
W obliczu prognozowanych wzrostów cen energii w sezonie grzewczym 2025/2026 kolektory słoneczne coraz częściej postrzegane są nie jako pojedyncza inwestycja, lecz jako element szerszej strategii zarządzania kosztami w budynkach wielorodzinnych. Pozwalają ograniczyć zależność od zmiennych taryf, poprawiają efektywność energetyczną nieruchomości i wpisują się w kierunek transformacji energetycznej.
Dla wielu spółdzielni oznacza to dziś jedno z najbardziej racjonalnych narzędzi stabilizacji kosztów ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej w dłuższej perspektywie.