Nowy obiekt typu built-to-suit powstaje w ramach kompleksu Mapletree Park Piotrków II i będzie pełnił funkcję kluczowego hubu logistycznego dla Agata S.A. Inwestycja obejmuje ok. 41 800 m² nowoczesnej powierzchni magazynowej, a jej zakończenie planowane jest na początek 2027 roku.

Projekt stanowi część największej transakcji najmu powierzchni logistycznej w Polsce w 2025 roku, obejmującej łącznie ok. 128 000 m². Oprócz budowy nowego obiektu współpraca firm zakłada również przedłużenie umów najmu w istniejących centrach dystrybucyjnych Piotrków II DC1 i DC2.

– „Rozpoczęcie budowy Piotrków II DC3 to ważny moment zarówno dla rozwoju naszej działalności logistycznej w Polsce, jak i dalszego umacniania współpracy z Agata S.A. Widzimy duży potencjał centralnej Polski jako lokalizacji dla nowoczesnych inwestycji magazynowych i konsekwentnie rozwijamy tu projekty odpowiadające na potrzeby naszych partnerów biznesowych – mówi Ralph van der Beek, Chief Executive Officer, Commercial and Logistics, Europe, Mapletree.

Podczas wydarzenia przedstawiciele Agata S.A. zwracali uwagę na rosnące potrzeby operacyjne firmy i znaczenie nowej inwestycji dla dalszej optymalizacji procesów logistycznych oraz obsługi klientów w całym kraju.

Nowe centrum dystrybucyjne zostało zaprojektowane zgodnie z najwyższymi standardami technicznymi i środowiskowymi. Obiekt będzie ubiegał się o certyfikat BREEAM Excellent i zostanie wyposażony m.in. w energooszczędne instalacje, system odzysku wody szarej oraz dach przygotowany pod instalację fotowoltaiczną.

Inwestycja ma również istotne znaczenie dla rozwoju gospodarczego regionu Piotrkowa Trybunalskiego i gminy Wola Krzysztoporska, wzmacniając pozycję centralnej Polski jako jednego z najważniejszych hubów logistycznych w kraju, co z dumą podkreślił podczas uroczystości Wójt Gminy, Roman Drozdek: – „Cieszy nas, że właśnie nasza gmina staje się miejscem realizacji tak ważnych inwestycji. To nie tylko impuls dla lokalnej gospodarki i rynku pracy, ale również potwierdzenie, że region jest atrakcyjnym miejscem dla nowoczesnego biznesu i odpowiedzialnych inwestorów. Jesteśmy dumni, że możemy być częścią tego projektu i jego dalszego rozwoju”.

***

O Mapletree

Mapletree, z siedzibą w Singapurze, jest globalną firmą zajmującą się rozwojem, inwestycjami oraz zarządzaniem nieruchomościami, działającą zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Strategia Grupy koncentruje się na inwestowaniu w rynki i sektory nieruchomości o wysokim potencjale wzrostu.

Grupa zarządza trzema notowanymi na giełdzie w Singapurze funduszami REIT oraz dziewięcioma prywatnymi funduszami nieruchomości, posiadającymi zdywersyfikowane portfele aktywów w regionie Azji i Pacyfiku, Europie, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.

Na dzień 31 marca 2025 r. Mapletree posiada i zarządza aktywami o wartości 80,3 mld SGD w sektorach logistyki, biur, centrów danych, akademików i innych nieruchomości.

Aktywa Grupy znajdują się w 13 krajach, m.in. w Singapurze, Australii, Kanadzie, Chinach, Europie, Hongkongu, Indiach, Japonii, Malezji, Korei Południowej, Wielkiej Brytanii, USA i Wietnamie.

Więcej informacji: www.mapletree.com.sg

Nowe życie historycznego serca miasta

Siemianowiczanie nie mogą poznać terenu, który przez ostatnie 20 lat był opustoszałym i zdewastowanym placem w samym centrum miasta – smutną pozostałością po dawnej dumie regionu. Chodzi o hutę, która przed wojną nosiła nazwę Laura, a po wojnie Jedność. Dziś, po dwóch dekadach niszczenia, to miejsce odzyskuje swoją godność jako nowoczesny OTO Park Siemianowice.

Wyzwania budowlane były spore, o czym wspomina Tomasz Szewczyk, prezes Acteeum Central Europe:

– Mimo że zima była długa i ostra, wszystkie terminy zostaną dotrzymane. Prace postępują zgodnie z planem, co pozwoli na zorganizowanie wielkiego otwarcia w trzecim kwartale. Dokładną datę z pewnością ogłosimy już niedługo – zapewnia Tomasz Szewczyk.

Z szacunkiem do historii i ekologii

Niezwykle ważnym aspektem inwestycji było podejście do materiałów pozostałych po dawnych budynkach hutniczych. Inwestorzy postawili na recykling bezpośrednio na placu budowy.

Co dzieje się teraz? Aranżacje i wielka niespodzianka

Piotr Piechocki, prezes Falcon Investment Management.

– Wraz z zamknięciem bryły budynku, prace ruszają na dwóch frontach. Wewnątrz obiektu pierwsi najemcy rozpoczęli już układanie swoich powierzchni pod własne, unikalne aranżacje. Równolegle startują intensywne prace zewnętrzne, w ramach których przygotowywana jest niespodzianka dla mieszkańców. W porozumieniu z miastem powstanie wyjątkowa strefa łącząca historię tego miejsca z nowoczesną przestrzenią dedykowaną młodzieży. Szczegóły przekażemy .

Potężny tenant-mix i nowe marki: Pepco oraz MR.DIY

Do imponującej listy najemców dołączyły kolejne rozpoznawalne brandy:

• MR.DIY – międzynarodowy gigant posiadający ponad 5 tysięcy sklepów na świecie. Będzie to pierwszy salon w Siemianowicach i piąty na Śląsku. Sklepy MR.DIY oferują ponad 18.000 artykułów w pięciu kategoriach: majsterkowanie, wyposażenie domu, artykuły elektryczne, artykuły biurowe i sportowe oraz zabawki, akcesoria samochodowe, biżuteria i kosmetyki.
• Pepco – modna odzież dla całej rodziny, artykuły wyposażenia domu, produkty dla zwierząt oraz zabawki. Marka posiada w Polsce blisko półtora tysiąca sklepów, najwięcej w Europie. Jako część Grupy Pepco, firma zapewnia rodzinom wszystko, czego potrzebują do wykończenia i upiększenia domów w kategoriach artykułów gospodarstwa domowego, odzieży i produktów FMCG.

Lista potwierdzonych marek w OTO Parku:

• Dom i Wnętrze: Agata Home, JYSK, Pan Materac, MR.DIY.
• Moda i Obuwie: Half Price, New Yorker, Sinsay, Cropp, House, 4F, CCC, Deichmann, Worldbox.
• Uroda i Zdrowie: Douglas, Rossmann, DM, Ziarenko.
• Codzienne zakupy i Elektronika: Lidl, Media Expert, Pepco, TEDI, Empik, Smyk, Maxi Zoo.
• Sport i Rekreacja: Martes Sport, Zajawka Sala Zabaw, klub fitness
• Usługi: Itaka.

Inwestycja w liczbach:

• 36 sklepów i punktów usługowych.
• Ponad 20 000 mkw. nowoczesnej powierzchni handlowej.
• Ponad 500 miejsc parkingowych w samym centrum.
• Standard BREEAM Excellent – budowa realizowana z najwyższą dbałością o ekologię.

Generalnym wykonawcą jest MIRBUD S.A.

INFORMACJE O INWESTORACH PARKU OTO SIEMIANOWICE ŚLĄSKIE

  Falcon Investment Management to prężnie rozwijający się fundusz na rynku nieruchomości komercyjnych w segmencie Retail Parków. Aktualnie realizuje szereg projektów z partnerami zewnętrznymi oraz kilka projektów własnych. Rozwój Falcon Investment Management w najbliższych latach oparty będzie o zakup działających obiektów, współpracę z partnerami zewnętrznymi, jak i prowadzenie własnej działalności inwestycyjno-deweloperskiej, mając na celu budowę ogólnopolskiego, stabilnego portfolio parków handlowych pod marką OTO Park.

Acteeum Central Europe to międzynarodowa firma działająca na rynku nieruchomości komercyjnych i mieszkaniowych. Acteeum kompleksowo obsługuje cały proces deweloperski, począwszy od identyfikacji odpowiednich gruntów pod zabudowę, poprzez etapy projektowania, budowy i komercjalizacji, aż po zarządzanie i sprzedaż obiektów. Firma od wielu lat współpracuje z dużymi partnerami instytucjonalnymi, w tym CBRE Global Investors, Immofinanz, NepiRockcastle, BPI, Equilis, BIG Shopping Centers, Falcon Investment Management, a także inwestorami prywatnymi.

Dzięki wieloletniemu doświadczeniu i doskonałej znajomości rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce, Acteeum zdobyło pozycję lidera w budowie centrów handlowych, w szczególności parków handlowych w formacie „Power Center”. Pozycję Acteeum na rynku potwierdzają zrealizowane w ostatnich latach duże projekty deweloperskie, w szczególności ponad 400 000 mkw. GLA obiektów handlowych obejmujących ponad 800 sklepów i lokali usługowych oraz ponad 40 000 mkw. PUM projektów mieszkaniowych obejmujących ponad 800 lokali mieszkalnych w największych aglomeracjach Polski.

RealCo Property Investment and Development oraz STRABAG oficjalnie wmurowali kamień węgielny pod inwestycję Elewator. Mieszkania & Lofty we Wrocławiu. Projekt realizowany przy ulicach Rychtalskiej i Zakładowej zakłada rewitalizację historycznego elewatora zbożowego z 1939 roku oraz budowę dwóch nowych budynków mieszkalnych. Inwestycja należy do największych obecnie przedsięwzięć renowacyjnych, realizowanych w stolicy Dolnego Śląska i ma przywrócić do życia jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów poprzemysłowych nad Odrą.

Rewitalizacja dawnego elewatora zbożowego na mieszkaniową oraz budowa dwóch budynków mieszkaniowych pozwoli na architektoniczne uporządkowanie okolicy nad samym brzegiem Odry i stworzenie tutaj wielkomiejskiej przestrzeni do życia i wypoczynku. Projekt łączy historyczną architekturę z nowoczesnymi rozwiązaniami urbanistycznymi i ma szansę stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych adresów mieszkaniowych północnego Wrocławia. Całość została zaprojektowana tak, aby połączyć industrialny charakter miejsca, przy jednoczesnym dostosowaniu przestrzeni do potrzeb mieszkańców i gości. W ramach projektu powstaną 372 mieszkania i lofty o zróżnicowanych metrażach – od mniejszych lokali inwestycyjnych, po przestronne apartamenty rodzinne.

Na placu budowy Elewatora

Na placu budowy inwestycji Elewator zakończono już kluczowy etap przygotowawczy obejmujący wykonanie obudowy wykopu oraz realizację większości robót ziemnych. Obecnie prowadzone są intensywne prace fundamentowe, wykonywane są pale kotwiące, a równolegle trwają roboty związane ze stropami i wyburzeniami wewnątrz historycznego elewatora. Finalizowany jest także projekt wykonawczy inwestycji. W najbliższych tygodniach wykonawca planuje kontynuację prowadzonych prac oraz rozpoczęcie realizacji konstrukcji kondygnacji podziemnej budynku A i dalsze roboty fundamentowe przy budynku B. Oddanie inwestycji do użytku planowane jest na I kwartał 2028.

Wmurowanie kamienia węgielnego to symboliczny moment, który celebrowali inwestorzy, wykonawcy, architekci i zespół pracujący przy tak wymagającej inwestycji. Akt erekcyjny, podczas symbolicznej uroczystości obok placu budowy, podpisali Piotr Jaśkowski i Łukasz Kirczuk, członkowie zarządu RealCo, Jakub Trojanowski – Dyrektor Dyrekcji Budownictwa Ogólnego i Sylwia Biczysko – Dyrektor Finansowa Budownictwa Ogólnego STRABAG we Wrocławiu oraz Michał Brzecki z MOI Architekci.

– Elewator to projekt wyjątkowy nie tylko w skali Wrocławia, ale również całego rynku mieszkaniowego. Rewitalizacja historycznego obiektu przemysłowego wymaga ogromnej precyzji, odpowiedzialności i długofalowego myślenia o mieście. Zależało nam na stworzeniu miejsca, które zachowa autentyczny charakter tego fragmentu Wrocławia, a jednocześnie stworzy pożądane miejsce nad rzeką – do mieszkania i spędzania czasu. Duże zainteresowanie klientów pokazuje, że projekty z historią, tożsamością i unikalną architekturą mają dziś szczególnie poszukiwaną wartość. Lokalizacja bezpośrednio nad Odrą zwiększa atrakcyjność tego projektu – mówi Piotr Jaśkowski, członek zarządu w RealCo Property Investment and Development.

RealCo odnotowuje bardzo dobre wyniki sprzedaży mieszkań zarówno w części loftowej, jak i w nowo projektowanych budynkach. Już na obecnym etapie sprzedane zostało 80 lokali, co stanowi ok. 15% mieszkań w całej inwestycji.

Generalnym wykonawcą inwestycji jest firma STRABAG, posiadająca doświadczenie w realizacji złożonych projektów rewitalizacyjnych i konserwatorskich.

– Kontynuujemy współpracę z RealCo we Wrocławiu, realizując jeden z największych obecnie projektów rewitalizacji obiektu przemysłowego w stolicy Dolnego Śląska. To wymagający technicznie kontrakt prowadzony pod nadzorem konserwatorskim, w którym wykorzystujemy nasze doświadczenie w łączeniu architektury zabytkowej z nowoczesnymi funkcjami. Podobne projekty realizujemy m.in. w Katowicach i Dąbrowie Górniczej. Jako STRABAG jesteśmy dumni, że mamy swój wkład w przywracanie życia historycznym miejscom i odpowiadanie na współczesne potrzeby miast – mówi Jakub Trojanowski, Dyrektor Dyrekcji Budownictwa Ogólnego STRABAG we Wrocławiu.

Elewator. Mieszkania & Lofty to inwestycja, która wpisuje się w rosnący trend rewitalizacji historycznych obiektów przemysłowych i nadawania im nowych funkcji mieszkaniowych. Projekt zakłada zachowanie wielu oryginalnych elementów architektonicznych dawnego elewatora, fragmentów konstrukcji, detali elewacyjnych oraz wybranych elementów infrastruktury przemysłowej. W połączeniu z nowoczesną zabudową mieszkaniową stworzą one spójną, wielowymiarową przestrzeń do życia nad Odrą.

***

RealCo we Wrocławiu

Jesteśmy RealCo Property Investment and Development – polską firmą deweloperską należącą do grupy kapitałowej Warsaw Equity Group. Od początku działalności w 2010 roku koncentrujemy się na planowaniu i realizowaniu zespołów mieszkaniowych oraz osiedli domów jednorodzinnych, a także wyjątkowych projektów rewitalizacyjnych, w których przywracamy do życia zaniedbane kamienice lub zmieniamy funkcję budynków zabytkowych na mieszkaniową. Inwestujemy w aglomeracji warszawskiej oraz we Wrocławiu.

Wierzymy, że dobra architektura powinna powstawać z poszanowaniem kontekstu miejsca. Dlatego w naszych projektach uwzględniamy kulturowe, społeczne i architektoniczne dziedzictwo otoczenia, dbając o to, aby nowe inwestycje harmonijnie wpisywały się w istniejącą tkankę miejską lub podmiejski styl życia. Aktywnie wspieramy także inicjatywy promujące sztukę oraz historię przestrzeni miejskiej, traktując je jako naturalny element odpowiedzialnego rozwoju. Wydajemy specjalne albumy historyczne, współpracujemy z artystami jak Oskar Zięta i jego rzeźba na projekcie Apartamenty przy Parku Szczytnickim, wspieramy lokalne NGO, dbamy o zaaranżowanie przestrzeni, w której można znaleźć lokalne symbole, jak wrocławskie krasnale w Młynie Maria.

W naszym portfolio znajdują się m. in. wrocławskie realizacje jak Młyn Maria (nagrodzony w konkursie Dolnośląska Budowa Roku 2022), Apartamenty przy Parku Szczytnickim (nagrodzone Up!Awards Wprost 2024, European Property Awards 2025, zwycięzca Dolnośląskiej Nagrody Architektonicznej (DNA) 2026, przyznawanej przez IARP i SARP, laureat konkursu Piękny Wrocław 2026 oraz tytuł Deweloper Szczęśliwych Sąsiedztw Otodom) oraz osiedle Nowa Pabianicka. Obecnie rozpoczęliśmy realizację projektu Elewator. Mieszkania & Lofty, w ramach którego zrewitalizujemy i przekształcimy zabytkowy elewator zbożowy na klimatyczne lofty oraz zbudujemy 2 nowe budynki mieszkaniowe, tworząc atrakcyjną przestrzeń do życia z widokiem na Odrę.

https://realco.pl/

https://www.linkedin.com/company/realco-property-investment-and-development-sp–z-o-o-/

STRABAG należy do czołówki największych firm budowlanych na polskim rynku. Firma realizuje najbardziej zaawansowane technologicznie inwestycje w segmentach budownictwa ogólnego, infrastrukturalnego i inżynieryjnego. Jest generalnym wykonawcą w zakresie infrastruktury drogowej, kolejowej, tramwajowej, lotniskowej, budownictwa kubaturowego, hydrotechnicznego, energetycznego, przemysłowego i ochrony środowiska. Oferuje profesjonalne usługi z zakresu utrzymania infrastruktury drogowej. Laboratoria STRABAG zapewniają utrzymanie najwyższych standardów jakości wykonywaniach zleceń oraz prowadzą prace badawcze w zakresie rozwoju innowacyjnych technologii. STRABAG jest największym producentem mas bitumicznych w Polsce, posiada rozwiniętą sieć wytwórni w kraju oraz własne wytwórnie betonu i kopalnie kruszyw. STRABAG zatrudnia ponad 7400. osób, w tym wykwalifikowaną kadrę inżynierów i specjalistów wielu branż. Wartość zleceń grupy wynosi ponad 9,5 mld PLN.

Więcej informacji www.strabag.pl

Wieloetapowe, świetnie skomunikowane osiedle

Nowa Dąbrowa to dynamicznie rozwijające się osiedle w południowej części Gdyni, zaprojektowane jako spójny, wielofunkcyjny organizm miejski, który stwarza atrakcyjne warunki do prowadzenia działalności usługowej. Osiedle jest sukcesywnie rozbudowywane a w I etapie docelowo zamieszka około 1000 osób.

Ważnym atutem inwestycji jest bardzo dobre skomunikowanie z całym Trójmiastem
i okolicą. Nowa Dabrowa jest położona przy głównych trasach aglomeracji, około 500 metrów od wjazdu na drogę ekspresową. To adres trójmiejski, ale równocześnie wyjątkowo dobrze skomunikowany z okolicznymi miejscowościami, jak Żukowo, Chwaszczyno czy Bojano. Lokalizacja umożliwia sprawne dotarcie również do innych dzielnic Gdyni, Sopotu i Gdańska, na Kaszuby, a także komfortową podróż w kierunku Warszawy. Dojazd na lotnisko zajmuje około 20 minut. Dodatkowo z osiedla kursują linie autobusowe, a rozbudowana sieć ścieżek rowerowych sprzyja codziennej mobilności
i rekreacji, prowadząc m.in. do plaż, terenów zielonych i przestrzeni śródmiejskich.

Nowa przestrzeń usługowa dla mieszkańców

Budynek usługowy o powierzchni blisko 1300 mkw. powstaje z myślą o potrzebach mieszkańców Gdyni oraz okolicznych miejscowości. W obiekcie przy ulicy Kupca w Gdyni zaplanowano przestrzenie przeznaczone pod działalność medyczną o powierzchni ponad 750 mkw. oraz funkcje wychowawczo-oświatowe zajmujące prawie 600 mkw. Dzięki naturalnemu ukształtowaniu terenu każda z części będzie posiadała niezależne wejście, co zapewni wygodę użytkowania i sprawną organizację ruchu.

Szczególną rolę w budynku będzie odgrywać strefa medyczna, zaprojektowana
z uwzględnieniem potrzeb placówki ochrony zdrowia. Przestrzeń ta uwzględnia szereg rozwiązań dla tego typu usług, łącznie z podjazdem dla karetek, co umożliwi szybki dostęp służb ratunkowych i usprawni obsługę przyszłych pacjentów. Dodatkowe atuty budynku to niezależne centrale wentylacyjne oraz wyjątkowo duże przeszklenia wokół całego budynku z fragmentami otwieralnymi witryn. Istnieje możliwość indywidualnej aranżacji wnętrz, dostosowanej do wizji najemcy.

Warto dodać, że obiekt już na etapie projektowym uzyskał międzynarodowy certyfikat BREEAM Interim w kategorii New Construction: Retail na poziomie Excellent z bardzo wysokim wynikiem 75,4 proc. Niezależna certyfikacja BREEAM to rzetelny dowód na wysoką jakość inwestycji oraz realizację zgodnie z najwyższymi standardami ekologicznymi i użytkowymi.

Uzupełnienie rozwijającego się osiedla

– Nowa Dąbrowa to osiedle, które nazywamy „22. dzielnicą Gdyni” ze względu na znaczącą skalę i różnorodność funkcji. To projekt, który wciąż się rozwija. Są tu mieszkania, nowoczesne usługi, powstanie ulica handlowa oraz plac miejski. Budynek, który za kilka miesięcy zostanie oddany do użytkowania z pewnością będzie służyć nie tylko mieszkańcom inwestycji, ale także całemu Trójmiastu, chociażby z uwagi na sąsiedztwo innych osiedli oraz bliskość Obwodnicy Trójmiasta – zapowiada Ewa Orlik, kierownik Działu Komercjalizacji Allcon.

Osiedle z miesiąca na miesiąc zyskuje pełną infrastrukturę – w parterach budynków mieszkalnych znajdą się przestrzenie usługowe odpowiadające na codzienne potrzeby mieszkańców dzielnicy. Część z nich jest już otwarta. Docelowo w I etapie inwestycji ma być ich łącznie 24. Planowany budynek pod usługi medyczne i wychowawczo-oświatowe będzie gotowy wczesną jesienią tego roku.

Raport koncentruje się na dużych projektach typu mixed-use, które zmieniły sposób funkcjonowania centrów miejskich w Polsce. Wśród analizowanych realizacji znalazły się m.in. projekty z Warszawy, Łodzi, Poznania, Wrocławia, Gdańska i Gdyni.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że polski model rewitalizacji miejskiej wyróżnia się na tle Europy umiejętnym łączeniem dziedzictwa przemysłowego z nowymi funkcjami: handlem, gastronomią, kulturą, rozrywką, usługami, przestrzeniami publicznymi i ofertą spędzania czasu wolnego. W tym kontekście Manufaktura została opisana jako jeden z pierwszych dużych projektów regeneracji miejskiej w Polsce, otwarty w 2006 roku na terenie dawnego kompleksu fabrycznego w centrum Łodzi.

W raporcie podkreślono historyczne znaczenie kompleksu dawnego imperium Izraela Poznańskiego, którego początki sięgają 1871 roku. W latach 2002–2006 przeprowadzono kompleksową rewitalizację obiektu: odnowiono ok. 90 tys. mkw. historycznych wnętrz oraz oczyszczono i naprawiono ok. 45 tys. mkw. ceglanych fasad. Autorzy publikacji wskazują także na rolę Rynku Włókniarek Łódzkich – trzyhektarowego placu, który stał się jedną z najważniejszych ogólnodostępnych przestrzeni miejskich w Łodzi.

– Obecność Manufaktury w międzynarodowym case study dotyczącym transformacji polskich miast traktujemy jako ważne potwierdzenie roli, jaką ten projekt odegrał nie tylko w historii Łodzi, ale też w rozwoju rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce. Od początku Manufaktura była czymś więcej niż centrum handlowym. Ten zrealizowany przez APSYS Polska projekt, przywrócił miastu ogromny fragment dziedzictwa przemysłowego i nadał mu nowe funkcje: społeczne, kulturalne, rozrywkowe i biznesowe. Dziś, po niemal dwóch dekadach od otwarcia, Manufaktura nadal pokazuje, że dobrze zaprojektowana przestrzeń mixed-use może być żywą częścią miasta, a nie zamkniętą enklawą komercyjną – mówi Sławomir Murawski, dyrektor Manufaktury.

Publikacja „New Urban Poland” pokazuje również szerszy kontekst przemian w Polsce. Autorzy wskazują, że dawne fabryki, browary, domy towarowe i tereny poprzemysłowe w największych polskich miastach zostały przekształcone w miejsca, w których mieszkańcy pracują, spotykają się, korzystają z kultury, gastronomii i usług. Manufaktura została w tym ujęciu pokazana jako jeden z projektów, które wcześnie udowodniły, że postindustrialne dziedzictwo może stać się fundamentem nowoczesnej, atrakcyjnej i otwartej przestrzeni miejskiej.

Raport został opublikowany przez Urban Land Institute w 2026 roku. Wśród partnerów publikacji znalazł się Union Investment.

Apsys Polska działa na rynku od 1996 roku jako inwestor, deweloper i zarządca nieruchomości komercyjnych, łącząc rozwój inwestycji z modernizacją i rewitalizacją terenów miejskich. Firma koncentruje się na przedsięwzięciach, które przywracają do życia zaniedbane obszary, wzmacniają lokalne centra aktywności i wpisują się w długofalowe potrzeby miast oraz ich mieszkańców. W portfolio Apsys znajdują się zarówno obiekty handlowe i mixed-use, jak i inwestycje mieszkaniowe oraz projekty rewitalizacyjne, w których kluczowe znaczenie ma trwała wartość urbanistyczna, dostępność i profesjonalne zarządzanie.

Do największych inwestycji Apsys w Polsce należą Manufaktura w Łodzi, Posnania w Poznaniu, autorski food hall Food Fyrtel oraz pierwsza inwestycja mieszkaniowa firmy – Solea. Mieszkania przy Wyścigach w Warszawie. Obecnie firma rozwija kolejne przedsięwzięcia deweloperskie, w tym rewitalizację Hali Targowej w Gdańsku oraz projekty mieszkaniowe Nowa Stawowa i Ogrody Staromiejskie we Wrocławiu. Apsys Polska zarządza także prawie 700 tys. mkw. powierzchni najmu w obiektach handlowych zlokalizowanych w największych miastach Polski.

Union Investment Real Estate GmbH to wiodąca międzynarodowa firma inwestycyjna specjalizująca się w otwartych funduszach nieruchomości dla inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych. Union Investment zarządza aktywami o wartości 47 miliardów Euro w sześciu funduszach nieruchomości.

Więcej na: www.union-investment.com

  Realizowane przedsięwzięcie jest częścią projektu pn. „Rozwój zrównoważonej mobilności miejskiej poprzez budowę centrów przesiadkowych i P&R wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz rozbudowę systemu ITS na terenie gmin Aglomeracji Wałbrzyskiej” (nr FENX.03.01-IP.02-0020/24), wdrażanego w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021–2027. Projekt obejmuje łącznie jedenaście gmin regionu, z Wałbrzychem jako liderem, i wpisuje się w założenia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (SUMP) dla Wałbrzyskiego Obszaru Funkcjonalnego.

Całkowita wartość projektu wynosi 115 864 617,65 zł, z czego 80 069 044,70 zł stanowi dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej. Inwestycja ma charakter kompleksowy i wieloetapowy, a jej głównym celem jest poprawa efektywności transportu miejskiego poprzez integrację różnych środków komunikacji, ograniczenie emisji spalin, zwiększenie bezpieczeństwa oraz podniesienie atrakcyjności transportu zbiorowego jako alternatywy dla transportu indywidualnego. Instytucją zarządzającą projektem jest Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT).

Zakres prac BERGER Bau i harmonogram realizacji

  Zakres powierzony BERGER Bau koncentruje się na realizacji inwestycji na terenie Wałbrzycha i obejmuje zarówno etap projektowy, jak i wykonawczy. Prace projektowe przewidziane są na okres sześciu miesięcy, po którym bezpośrednio rozpocznie się faza robót budowlanych. Całkowity czas realizacji inwestycji określono na 14 miesięcy od momentu podpisania umowy, co oznacza konieczność prowadzenia prac w intensywnym, skoordynowanym harmonogramie.

– Centralnym elementem przedsięwzięcia będzie budowa zintegrowanego centrum przesiadkowego przy stacji kolejowej Wałbrzych Centrum. Obiekt zostanie wyposażony w poczekalnię dla około 100 osób, kasy biletowe, biletomaty, systemy informacji pasażerskiej, walidatory oraz zaplecze sanitarne. Infrastruktura ta zostanie uzupełniona o dworzec autobusowy z czterema stanowiskami peronowymi oraz pełną organizacją ruchu pojazdów, obejmującą drogi wewnętrzne, strefy Kiss&Ride, stanowiska taxi, miejsca postojowe dla osób z niepełnosprawnościami oraz zatoki dla autobusów oczekujących na obsługę peronów – mówi Piotr Kierzkowski, Kierownik dz. Przygotowania Produkcji, Budownictwo Ogólne firmy BERGER Bau.

Kolejnym istotnym komponentem inwestycji jest rozbudowa systemu ITS (Intelligent Transport Systems), w szczególności w zakresie rozszerzenia systemu Dynamicznej Informacji Pasażerskiej (DIP). Nowo powstały węzeł przesiadkowy zostanie w pełni zintegrowany z istniejącymi systemami zarządzania ruchem i informacji pasażerskiej, co umożliwi bieżące monitorowanie i optymalizację funkcjonowania transportu publicznego. Przewidziano również montaż wielojęzycznych kiosków informacyjnych, obsługujących język polski, angielski, niemiecki, czeski i ukraiński.

Układ komunikacyjny i integracja z istniejącą infrastrukturą

  Integralną częścią relizacji BERGER Bau będzie rozbudowa układu drogowego i komunikacyjnego w bezpośrednim otoczeniu węzła. Jak wymienia Piotr Kierzkowski, przewidziano m.in. budowę nowych dróg jedno- i dwukierunkowych, przebudowę istniejących zjazdów oraz zapewnienie obsługi przyległych działek. Równolegle powstaną ciągi piesze i rowerowe, które zostaną powiązane z istniejącą infrastrukturą miejską, w tym z układem ulic Kolejowej, Sikorskiego i Wysockiego. Całość zostanie uzupełniona o oświetlenie oraz elementy małej architektury, zwiększające funkcjonalność i komfort użytkowników.

– Projekt zakłada również szeroki zakres działań środowiskowych i proekologicznych. W przestrzeni centrum przesiadkowego pojawią się nasadzenia zieleni wysokiej i niskiej, zielone ściany oraz ogrody wertykalne, a także zielone dachy na wiatach przystankowych. Dodatkowo przewidziano instalację paneli fotowoltaicznych wraz z magazynem energii, co wpisuje inwestycję w założenia transformacji energetycznej i zwiększania efektywności energetycznej infrastruktury publicznej. Jednocześnie realizowane będą działania kompensacyjne związane z wycinką zieleni kolidującej z inwestycją, obejmujące nowe nasadzenia – dodaje Kierownik dz. Przygotowania Produkcji firmy BERGER Bau.

W ramach inwestycji powstanie zaawansowana infrastruktura dla transportu niskoemisyjnego i indywidualnego. Obejmuje ona m.in. zadaszone parkingi rowerowe wyposażone w stanowiska do ładowania rowerów elektrycznych, punkty ładowania pojazdów elektrycznych oraz dedykowane miejsca dla ładowania elektrycznych wózków inwalidzkich. W budynku dworca znajdą się także elementy podnoszące standard bezpieczeństwa i komfortu użytkowników, takie jak urządzenia AED czy infrastruktura sanitarna, w tym poidełka dla pasażerów.

Zakres robót towarzyszących i infrastrukturalnych

Realizacja inwestycji wiąże się także z szerokim zakresem prac towarzyszących i infrastrukturalnych. Obejmują one m.in. budowę i przebudowę sieci kanalizacji deszczowej, instalacji elektroenergetycznych, infrastruktury podziemnej oraz systemów oświetlenia – zarówno drogowego, jak i dedykowanego dla obiektów kubaturowych. Przewidziano również przebudowę kolidujących sieci teletechnicznych, wodno-kanalizacyjnych i energetycznych, a także wykonanie robót rozbiórkowych istniejących nawierzchni, obiektów i elementów zagospodarowania terenu.

– Jednym z największych wyzwań realizacyjnych będzie krótki okres projektowania oraz konieczność integracji nowego węzła przesiadkowego z istniejącym systemem ITS i infrastrukturą informacji pasażerskiej. Wymaga to precyzyjnej koordynacji międzybranżowej, wysokiego poziomu zaawansowania technologicznego oraz ścisłej współpracy z zarządcami infrastruktury miejskiej i transportowej – wyjaśnia Piotr Kierzkowski.

Nowe centrum będzie pełniło rolę hubu innowacyjnego dla regionu CEE, koncentrując się na rozwoju niskoemisyjnych materiałów budowlanych, technologii cyrkularnych oraz rozwiązań wspierających transformację klimatyczną branży budowlanej.

Projekt pt. „Opracowanie innowacyjnych cementów, spoiw i dodatków mineralnych do betonu o obniżonym śladzie węglowym oraz rozbudowa Centrum Badawczo-Rozwojowego dedykowanego rozwojowi innowacji” realizowany przez Holcim Polska otrzymał wsparcie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju ze środków Unii Europejskiej w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Dofinansowanie obejmuje zarówno prowadzenie prac badawczych nad nowymi technologiami materiałów budowlanych o obniżonym śladzie węglowym, jak i rozwój infrastruktury badawczej. Dzięki wsparciu Funduszy Europejskich możliwe będzie przyspieszenie rozwoju technologii ograniczających emisję CO₂, zwiększenie wykorzystania surowców pochodzących z recyklingu oraz wzmocnienie współpracy nauki i przemysłu na rzecz zrównoważonego budownictwa. W ramach naboru Ścieżka SMART projekt otrzymał ponad 13 mln zł dofinansowania UE, a jego całkowita wartość wynosi niemal 35 mln zł.

Kujawy jako centrum innowacji budownictwa

Nowe Centrum Badawczo-Rozwojowe będzie przestrzenią integrującą badania naukowe, rozwój technologii oraz współpracę z partnerami biznesowymi i środowiskiem akademickim. Jego działalność zostanie zorganizowana wokół trzech komplementarnych obszarów, które wspólnie stworzą ekosystem wspierający rozwój innowacyjnych rozwiązań dla nowoczesnego budownictwa.

– Budowa Centrum Badawczo-Rozwojowego w Cementowni Kujawy pokazuje, że polski przemysł coraz częściej nie tylko adaptuje technologie, ale także je tworzy i rozwija. Realizujemy w Polsce projekty, które wpisują się w europejską transformację budownictwa w kierunku neutralności klimatycznej. Integrując potencjał naukowy z doświadczeniem operacyjnym naszych zakładów, budujemy trwałą przewagę konkurencyjną polskiej gospodarki. Kujawy stają się miejscem, w którym powstają rozwiązania mogące wyznaczać kierunek rozwoju dla całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej – podkreśla Maciej Sypek, Prezes Zarządu Holcim Polska.

Pierwszym z nich będzie inkubator innowacji, czyli zaawansowana przestrzeń badawcza, w której zespoły naukowców i inżynierów będą rozwijać zrównoważone materiały i rozwiązania budowlane, przyczyniając się w ten sposób do dekarbonizacji budownictwa.

Drugim filarem będzie centrum szkoleniowo-demonstracyjne, gdzie Holcim dzielić się będzie wiedzą z klientami oraz partnerami biznesowymi. Będzie to także przestrzeń do demonstracji innowacyjnych zrównoważonych materiałów i rozwiązań budowlanych Holcim oraz ich praktycznego zastosowania w budownictwie.

Trzeci obszar stanowić będzie centrum badawcze, które stanie się platformą współpracy z uczelniami, jednostkami naukowymi i technologicznymi. Jego rolą będzie wspieranie wymiany wiedzy, prowadzenie działań edukacyjnych oraz rozwijanie nowych kierunków badań w obszarze nowoczesnych materiałów budowlanych i technologii niskoemisyjnych.

Działalność centrum będzie koncentrowała się na kluczowych priorytetach strategicznych Grupy Holcim, obejmujących rozwój innowacyjnych produktów, głęboką dekarbonizację procesów produkcyjnych oraz wdrażanie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym. Rozwijane będą między innymi technologie umożliwiające maksymalne wykorzystanie surowców pochodzących z recyklingu w materiałach budowlanych. Rozwiązania te mają istotne znaczenie dla osiągnięcia celów klimatycznych oraz realizacji strategii Net Zero.

– Współczesna gospodarka buduje swoją konkurencyjność na fundamencie innowacji, a w centrum tych zmian są badania i rozwój. Nasze centrum na Kujawach to wyraźna deklaracja, że polska nauka i przemysł mogą wspólnie wyznaczać globalne standardy w dekarbonizacji i cyrkularności. Chcemy, aby to miejsce stało się platformą otwartej innowacji, gdzie rygor metodologii naukowej spotyka się z dynamiką wdrożeń przemysłowych – mówi Magdalena Dobiszewska, Dyrektor ds. Nauki, Badań i Rozwoju w Holcim Polska.

Inwestycja w przyszłość zrównoważonego budownictwa

Powstanie Centrum Badawczo-Rozwojowego jest kolejnym etapem realizacji strategii Holcim Polska, której celem jest rozwój nowoczesnych materiałów budowlanych wspierających powstawanie zrównoważonych miast i infrastruktury przyjaznej dla środowiska. Nowa infrastruktura badawcza umożliwi prowadzenie zaawansowanych projektów badawczo-rozwojowych, rozwój technologii ograniczających emisje CO₂ oraz dalsze wzmacnianie pozycji Polski jako jednego z ważnych ośrodków innowacji w europejskim przemyśle materiałów budowlanych.

– Cieszymy się, że projekt firmy Holcim Polska pt. „Opracowanie innowacyjnych cementów, spoiw i dodatków mineralnych do betonu o obniżonym śladzie węglowym oraz rozbudowa Centrum Badawczo-Rozwojowego dedykowanego rozwojowi innowacji” jest kolejnym dowodem na skuteczność Ścieżki SMART, jednego z najważniejszych instrumentów programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Program FENG wspiera realizację całego procesu badań, rozwoju i innowacji, a tym samym innowacyjność przedsiębiorstw na każdym etapie rozwoju. Nasza gospodarka korzysta dzięki niemu z nowych technologii oraz cyfrowych i ekologicznych rozwiązań, pomagających chronić nasze zasoby naturalne – powiedziała Magdalena Kołodziejska, zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

Całkowity koszt projektu, który oprócz budowy Centrum Badawczo-Rozwojowego, obejmuje także prace badawczo-rozwojowe, wynosi 34 976 736,92 zł, z czego koszty kwalifikowane to 29 740 326,88 zł, a wysokość wkładu z Funduszy Europejskich sięga 13 355 215,54 zł. Realizacja projektu zakończy się 31 grudnia 2027 roku. Rozbudowane Centrum Badawczo-Rozwojowe na Kujawach będzie najbardziej nowoczesnym laboratorium i centrum szkoleniowym w Grupie Holcim. Ta inwestycja pokazuje długoterminowe zaangażowanie Grupy w rozwój biznesu w Polsce.

– Wierzymy, że tym razem dzięki wysiłkowi innowatorów, ponad 13 milionom dofinansowania i dobrej współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju już niedługo będziemy nie tylko podziwiać pracujące pełną parą Centrum Badawczo-Rozwojowe, ale też obserwować powstawanie kolejnych innowacyjnych technologii dotyczących cementów, spoiw i dodatków mineralnych do betonu o obniżonym śladzie węglowym. Bez tych elementów trudno sobie wyobrazić budownictwo przyszłości – dodała Magdalena Kołodziejska.

Rozmowa z Aleksandrą Zubelewicz i Maciejem Kowalczykiem, współtwórcami 22ARCHITEKCI:

Pracownia 22ARCHITEKCI świętuje 15-lecie. Czy był taki moment lub konkretny projekt, przy którym po raz pierwszy poczuliście: „to jest właśnie nasza droga, nasz język projektowy”?

Aleksandra Zubelewicz, 22ARCHITEKCI: Architekt cały czas poszukuje. W naszym przypadku kierunki zmieniają się dynamicznie, czasem z naszej inicjatywy, a czasem dlatego, że projekt tego wymaga. Nie budujemy jednej „szufladki” architektury, mamy szeroki zakres tematów i lubimy tę różnorodność.

Maciej Kowalczyk, 22ARCHITEKCI: Symbolicznym wskazaniem kierunku na pewno było Osiedle Fi w Krakowie, to był przełom. Wygraliśmy konkurs, dostaliśmy pierwsze poważne środki i mogliśmy zacząć działać profesjonalnie. Drugim takim krokiem był katowicki Nowy Nikiszowiec, który zaprojektowaliśmy jako w pełni samodzielna pracownia.

AZ: Jeśli miałabym wskazać konkret to Foxtrot – pierwszy komercyjny akademik w Warszawie. Zaczęliśmy projektować akademiki, zanim stało się to rynkowym trendem! Zobaczyliśmy, że potrafimy zaproponować w tym segmencie coś dobrego.

Jak przez te 15 lat zmieniła się wasza filozofia projektowa, a co pozostaje niezmienne?

MK: Nie zmienia się myślenie urbanistyczne. Zawsze patrzymy szerzej niż tylko na pojedynczy budynek. Nawet najpiękniejsza forma nie zadziała, jeśli nie będzie wynikać z kontekstu i nie będzie z nim w dialogu. To podejście jest z nami od początku.

AZ: Zmieniło się natomiast to, że podchodzimy do projektów bardziej realistycznie. Kiedyś nie wiedzieliśmy, że się nie da. Dziś mamy świadomość ograniczeń, ale też szans, które z nich wynikają. Wyleczyliśmy się z potrzeby stawiania pomników.

Mówiąc o architekturze, którą tworzycie, używacie słów kluczy: „prostota, logika, detal”. Pilnujecie tych zasad w codziennym procesie?

AZ: Tempo projektów rośnie, więc wymaga to świadomego wysiłku. Rezerwujemy czas, żeby dopilnować detali i projektowanych rozwiązań. Korzystamy też z doświadczenia, jeśli coś sprawdziło się w poprzednich realizacjach, uczymy tego zespół. Architektura to praca zespołowa, a jednocześnie maraton, nie sprint.

MK: W praktyce wszystko weryfikuje budowa. Mock-upy, spotkania na miejscu, rozmowy z wykonawcami. Bardzo pilnuję, żeby to, co zaprojektowaliśmy, powstało. Ten kontakt z materiałem i wykonawcą jest dla mnie fundamentalny.

Nowy Nikiszowiec przyniósł wam nominację do EU Mies Award. Jak wpłynął na wasze myślenie o kontekście?

MK: To była lekcja pokory wobec historii. Nikiszowiec to ikona, więc inspiracja była naturalna, ale jednocześnie musieliśmy znaleźć współczesny język, choćby dlatego, że nie mogliśmy użyć cegły. Szukaliśmy rozwiązań, które będą uczciwe i funkcjonalne. Projekt zawsze jest sumą kompromisów, ale jeśli proces jest dobry, ta suma daje najlepszą możliwą odpowiedź w danym momencie.

AZ: To, co cieszy najbardziej, to sposób, w jaki osiedle reaguje na upływ czasu. Mieszkańcy zagospodarowują ogródki, personalizują przestrzeń, tworzą własną tożsamość miejsca, a zabudowa wciąż dobrze wygląda.

Jak patrzycie z dzisiejszej perspektywy na Osiedle Fi? Co było w nim najważniejsze, co wymagało odwagi?

MK: Postawiliśmy na zabudowę kwartałową, podczas gdy inne koncepcje proponowały wolnostojące budynki. My konsekwentnie chcieliśmy domknąć kwartał i stworzyć miejski fragment z prawdziwego zdarzenia. Od początku wraz z inwestorem planowaliśmy funkcje publiczne: przedszkole, miejsce na sklep, boisko, przestrzenie sąsiedzkie. To wciąż działa. Wprowadziliśmy też prefabrykację balkonów, co wtedy było jeszcze rzadkością. Wiele z tych decyzji okazało się ponadczasowych.

Dziś prefabrykacja wraca do łask. To dobrze?

AZ: Prefabrykacja wprowadza kolejny zestaw wytycznych, projektuje się bardziej systemowo, elementami powtarzalnymi. Mniej jest miejsca na indywidualne „rzeźbienie”, ale daje to też porządek i jasność procesu.

MK: Największą zaletą jest jakość i krótszy czas realizacji. Element przyjeżdża gotowy, z kontrolowanej produkcji. Problemem jest to, że decyzje trzeba podejmować wcześniej – zmiana technologii w trakcie potrafi być bolesna. Ale potencjał jest ogromny.

Który z ostatnich projektów był najbardziej wymagający pod względem procesu?

MK: Stara Papiernia, powstająca – notabene – w części z prefabrykatów. Zaczęliśmy w 2014 roku, od tego czasu zmieniały się funkcje, wytyczne, podejście do centrów handlowych, obostrzenia techniczne. To projekt, który dojrzewał razem ze zmianami rynkowymi.

AZ: Do tego dochodzi wielofunkcyjność, różni najemcy, ograniczenia konserwatorskie, wymagania Wód Polskich… To jeden z najbardziej złożonych projektów, jakie prowadziliśmy. Wymaga ogromnej elastyczności.

Projektujecie też akademiki i mieszkania na wynajem. Jak odnajdujecie się w modelu „subskrypcyjnego zamieszkiwania”?

MK: Gdy zaczynaliśmy, nikt jeszcze o tym nie mówił. Teraz mobilność i wynajem zmieniają sposób myślenia o mieszkaniu. Funkcje też ewoluują – pokoje do nauki, pokoje gamingowe, sale filmowe, wspólne kuchnie, paczkomaty. To często wynik praktyki i potrzeb, które ujawniają się dopiero po zamieszkaniu.

AZ: Kiedyś każdy inwestor miał swoją wizję: tylko wspólne kuchnie, albo tylko aneksy. Dziś rynek się uczy, my też. COVID wymusił np. konieczność posiadania kuchni w każdym pokoju. Teraz rozwiązania są hybrydowe, bardziej dojrzałe i oparte na doświadczeniu użytkowników.

Projektowanie na wynajem wymaga od was innego podejścia niż klasyczna mieszkaniówka?

AZ: Tak, bo choć użytkownik zmienia się szybciej, budynek ma funkcjonować długoterminowo. Inwestorzy wiedzą, że wygodne zarządzanie to realna korzyść. Paradoksalnie więc analiza trwałości i funkcjonalności bywa tu głębsza niż w projektach „na sprzedaż”.

MK: Staramy się, by te budynki przypominały raczej mieszkaniówkę niż hotel, dzielimy budynki na klatki, unikamy długich korytarzy, dbamy o poczucie „domowości”. Trwałość materiałów i logika układów są tu kluczowe. Dodatkowo przy zwiększonych wymaganiach pożarowych czy sanepidowskich ważne staje się też odpowiednie wpisanie odpowiednich  systemów w budynek.

Czyli BIM? W jaki sposób zmienił waszą pracę?

MK: Używamy BIM-u tam, gdzie realnie daje przewagę, przy dużych i skomplikowanych inwestycjach. Najwięcej korzyści widać na późniejszych etapach projektowych i w samej koordynacji.

AZ: Przyspiesza wiele procesów, pozwala wyłapać kolizje i uniknąć błędów, które później byłyby kosztowne. Dla inwestorów to ważne. Dla nas to narzędzie, które porządkuje pracę, ale nie jest celem samym w sobie.

Skoro mowa o narzędziach: wykorzystujecie AI w projektowaniu?

MK: Widzę duży potencjał w analizach i optymalizacji, układy kondygnacji, analizy nasłonecznienia. AI potrafi policzyć to, co ręcznie zajmuje długie godziny. Ale problemem jest brak powtarzalności przy generowanych odpowiedziach, szczególnie tych graficznych. Trzeba to bardzo kontrolować.

AZ: To narzędzia, które wspierają, ale nie zastępują odpowiedzialności. Podpisujemy się pod projektem własnym nazwiskiem i uprawnieniami, a to zobowiązuje.

Jesteście obecni zarówno w SARP, jak i na uczelni. Co daje wam ta równoległa aktywność poza pracownią?

AZ: W SARP wychodzę poza bieżące problemy projektowe i mam szerszą perspektywę. Widzę, że wyzwania są wspólne dla wielu architektów. To też dla mnie odskocznia, ale bardzo rozwijająca.

MK: W SARP zachodzi prawdziwa wymiana międzypokoleniowa. W pracowni mamy swoje schematy myślenia, a tam zderzamy się z innymi perspektywami. Uczelnia pozwala nam z kolei aktualizować narzędzia, bo studenci często lepiej orientują się w nowinkach technologicznych. Pomaga nam to być w wielu kwestiach bardziej na czasie.

Spójrzmy jeszcze w przyszłość – 22ARCHTEKCI za 10 lat.

MK: Chcemy usprawnić wewnętrzne procesy, żeby działać szybciej i jeszcze lepiej. Brakuje nam w portfolio dużych budynków użyteczności publicznej, tam jest więcej miejsca na eksperyment niż w projektach prywatnych, które ze swojej natury są bardziej optymalizowane.

AZ: Myślę, że przyszłość to coraz bardziej multidyscyplinarne projektowanie. Współpraca z projektantami zieleni, myślenie o wodach opadowych, otoczeniu, ekosystemach. Technologicznie da się dziś zbudować niemal wszystko – pytanie brzmi: dlaczego? Sens i odpowiedzialność stają się ważniejsze niż forma.

Jakie wyzwania w najbliższych latach będą wpływać na architekturę, którą chcecie tworzyć?

AZ: Proekologiczność rozumiana praktycznie, nie deklaratywnie. Budynek łatwo postawić, ale trudniej przewidzieć, jakie koszty środowiskowe będzie generował przez lata. Czekają nas też przebudowy działających obiektów, adaptacje zamiast wyburzeń.

MK: Coraz większą wagę ma mądre gospodarowanie zielenią i wodą – retencja, nasadzenia, niecki bioretencyjne, projektowanie z myślą o funkcjonowaniu całego ekosystemu. To już nie moda, ale konieczność. Ważnym pytaniem będzie też na pewno z jakich materiałów budujemy – naturalnych, wtórnie wykorzystanych. Istotne stają się też kwestie wynikające bardziej z polityki. Mamy przecież już konieczność projektowania schronów.

To wyzwania wymagające, ale w takim długofalowym, odpowiedzialnym podejściu do architektury czujemy się mocni i gotowi im sprostać.

Dziękuję za rozmowę.

Na mapie handlowej aglomeracji łódzkiej pojawił się nowy, kluczowy punkt. W środę, 18 lutego, odbyło się uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę BIG Konstantynów Łódzki. Inwestycja ta, łącząca nowoczesną architekturę z funkcjonalnością, stanie się sercem zakupowym dla mieszkańców Konstantynowa, zachodniej części Łodzi oraz pracowników prężnie rozwijającej się strefy ekonomicznej. Zakupy zrobicie tam jeszcze w tym roku.

W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz samorządowych regionu: Arkadiusz Jaksa – Starosta Powiatu Pabianickiego oraz Robert Jakubowski – Burmistrz Konstantynowa Łódzkiego. Obecność włodarzy podkreśliła strategiczne znaczenie inwestycji dla rozwoju lokalnej infrastruktury oraz wzmocnienia rynku pracy – szacuje się, że dzięki inwestycji powstanie około 300 nowych miejsc pracy.

Worldbox – sportowa moda dla całej rodziny już w 2026 roku

BIG Konstantynów staje się miejscem ważnych premier rynkowych. Jedną z najbardziej wyczekiwanych nowości będzie salon marki Worldbox. To dynamicznie rozwijająca się od 2008 roku sieć sklepów multibrandowych z segmentu casualowo-sportowego, która w 2026 roku planuje intensywną ekspansję w aglomeracji łódzkiej, otwierając swój salon m.in. właśnie w BIG Konstantynów.

Worldbox to odpowiedź na potrzeby nowoczesnych konsumentów szukających trendów w duchu athleisure. W asortymencie sklepu znajdą się produkty najbardziej cenionych globalnych producentów dla mężczyzn, kobiet i dzieci. Klienci będą mogli wybierać spośród ofert takich marek jak: adidas, Nike, Puma, Reebok, New Balance, Vans, Under Armour, Skechers, Gap, Tom Tailor, Cross Jeans, a także popularnych marek sportowych i lifestylowych, m.in. 4F, Prosto oraz Outhorn. Marka stawia na najwyższą jakość i topowe produkty w najlepszych cenach, oferując inspirację do tworzenia unikalnych stylizacji dla całej rodziny.

… i inni liderzy rynku – unikalna oferta handlowa

BIG Konstantynów staje się miejscem ważnych premier rynkowych. Jednym z najciekawszych punktów oferty będzie salon marki Worldbox. To nowa, dynamiczna marka, która w 2026 roku wchodzi bardzo intensywnie na polski rynek, a w aglomeracji łódzkiej otworzy swoje sklepy m.in. właśnie w BIG Konstantynów. Obecność Worldbox, specjalizującego się w limitowanych edycjach obuwia i odzieży typu streetwear, podnosi prestiż obiektu.

Dzięki podpisanym umowom najmu na łączną powierzchnię ponad 5,5 tys. mkw., do oferty dołączą także: New Yorker, Martes Sport, Jysk, Diverse oraz Maxi Zoo. Ich oferta, wraz z takimi najemcami jak CCC czy Sinsay, w połączeniu z działającym już hipermarketem Kaufland oraz marketem dom i ogród Bricomarche, stworzy bardzo duży i wygodny park handlowy.

To jednak nie koniec nowości. Inwestor finalizuje rozmowy z operatorem nowoczesnego salonu fitness (największego w okolicy) oraz klubu zabaw dla dzieci. Ofertę gastronomiczną wzbogaci restauracja McDonald’s z funkcją drive-thru.

Komfort zakupów bez korków

Inwestycja odpowiada na zmieniające się nawyki konsumenckie, co podkreśla przedstawiciel Acteeum: – Dzisiejsze wmurowanie kamienia węgielnego to symbol nowoczesnego podejścia do handlu, w którym priorytetem jest czas i komfort klienta. Doskonale rozumiemy, że mieszkańcy mniejszych ośrodków miejskich oczekują oferty na najwyższym poziomie. Nikt nie chce dziś tracić czasu w korkach do gigantycznych centrów handlowych. W BIG Konstantynów dajemy silne marki w zasięgu ręki, a wielkość parkingu na ponad 500 miejsc pozwala na w pełni komfortowe zakupy – mówi Paweł Dolański, dyrektor projektu z Acteeum Central Europe, inwestora BIG Konstantynów.

Zysk dla lokalnej gospodarki: 300 nowych etatów

Inwestycja BIG Konstantynów to nie tylko nowa oferta handlowa, ale przede wszystkim potężny impuls dla lokalnego rynku pracy. Szacuje się, że dzięki otwarciu około 30 nowych sklepów oraz punktów usługowych, zatrudnienie w kompleksie znajdzie blisko 300 osób. To szansa dla mieszkańców Konstantynowa i okolicznych miejscowości na podjęcie pracy blisko miejsca zamieszkania, w nowoczesnym i dynamicznie rozwijającym się środowisku.

Handlowy ekosystem na miarę regionu

Nowo powstający park handlowy pod marką BIG o powierzchni ok. 13,5 tys. mkw. GLA wraz z istniejącym już hipermarketem Kaufland (ok. 4,5 tys. mkw.) oraz sklepem Bricomarche (ok. 3,2 tys. mkw.), stworzy spójny kompleks o łącznej powierzchni ok. 21 tys. mkw. GLA. Dla wygody odwiedzających przewidziano restaurację typu drive-thru popularnej marki oraz przestronny parking na ponad 520 pojazdów.

Strategiczna lokalizacja

BIG Konstantynów powstaje u zbiegu ulic Łódzkiej, Spółdzielczej i Osiedlowej. To lokalizacja strategiczna – na pograniczu Konstantynowa i łódzkiej Retkini, z doskonałym dostępem do trasy S14 oraz zmodernizowanej linii tramwajowej łączącej Łódź z miastem. Obiekt został zaprojektowany z dbałością o standardy zrównoważonego rozwoju, oferując nowoczesne rozwiązania infrastrukturalne przyjazne środowisku.

BIG Konstantynów w liczbach

• Powierzchnia GLA kompleksu: ok. 21 000 m²
• Powierzchnia GLA parku BIG: ok. 13 500 m²
• Liczba nowych miejsc pracy: ok. 300
• Liczba lokali handlowo-usługowych: ok. 30
• Miejsca parkingowe: 520
• Zasięg (do 30 min dojazdu): ok. 100 000 klientów
• Planowane otwarcie: Październik 2026

Budowa obiektu rozpoczęła się w październiku 2025 roku. Zgodnie z harmonogramem, pierwsi klienci zrobią zakupy w BIG Konstantynów już w październiku 2026 roku.

O INWESTORACH

Informacja o BIG Poland

BIG Poland aktywnie działa na polskim rynku od 2022 roku i obecnie posiada portfolio dziesięciu w pełni skomercjalizowanych parków handlowych – zlokalizowanych w Łubnej k. Warszawy, Lubinie, Andrychowie, Gorzowie Wielkopolskim, Ostródzie, Włocławku, Myszkowie, Olsztynie, Suwałkach i Koszalinie o łącznej powierzchni GLA wynoszącej blisko 200 000 m². Ponadto firma realizuje obecnie trzy projekty deweloperskie w Pile, Olkuszu i Konstantynowie Łódzkim. Celem BIG Poland jest tworzenie tętniących życiem i atrakcyjnych przestrzeni handlowych, które nie tylko zaspokajają zróżnicowane potrzeby lokalnych społeczności, ale także przyciągają wiodące marki. Firma stawia na przemyślane i starannie zaprojektowane przestrzenie handlowe, które poprawiają doświadczenia klientów, oferując połączenie wygody, stylu i zaangażowania społeczności. Więcej informacji o firmie BIG Poland znajdziesz na stronie: www.bigcenterspoland.com lub profilu firmy na LinkedIn: www.linkedin.com/company/big-poland

Informacja o Acteeum

Acteeum Group to międzynarodowa firma działająca na rynku nieruchomości komercyjnych i mieszkaniowych. Acteeum kompleksowo obsługuje cały proces deweloperski, począwszy od identyfikacji odpowiednich gruntów pod zabudowę, poprzez etapy projektowania, budowy i komercjalizacji, aż po zarządzanie i sprzedaż obiektów. Firma od wielu lat współpracuje z dużymi partnerami instytucjonalnymi, w tym CBRE Global Investors, Immofinanz, NepiRockcastle, BPI, Equilis, BIG Poland, Falcon Investment Management, a także inwestorami prywatnymi. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu i doskonałej znajomości rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce, Acteeum zdobyło pozycję lidera w budowie centrów handlowych, w szczególności parków handlowych w formacie „Power Center” charakteryzujących się zarówno świetną lokalizacją, nowoczesną i dogodną architekturą, a także zaawansowanymi rozwiązaniami proekologicznymi zgodnymi z praktykami ESG. Pozycję Acteeum na rynku potwierdzają zrealizowane w ostatnich latach duże projekty deweloperskie, w szczególności ponad 400 000 mkw. GLA obiektów handlowych obejmujących ponad 800 sklepów i lokali usługowych oraz ponad 40 000 mkw. PUM projektów mieszkaniowych obejmujących ponad 800 lokali mieszkalnych w największych aglomeracjach Polski. Aktualnie Acteeum jest w trakcie realizacji szeregu kolejnych projektów parków handlowych, o łącznej powierzchni GLA ponad 100 000 mkw – między innymi w Siemianowicach, Szczecinku, Lubinie oraz Konstantynowie i przygotowuje kolejne realizacje. Więcej o Acteeum na stronie www.acteeum.pl

Jak wynika z opublikowanego przez RRH Group S.A raportu kwartalnego za IV kwartał 2025 r., w minionym roku Spółka osiągnęła przychody na poziomie ponad 51 mln zł, co stanowi wzrost o 50,79% w porównaniu do 2024 r. (gdy przychody wyniosły 33,9 mln zł). Spółka zwiększyła również swoją zyskowność, wypracowując w minionym roku 1,5 mln zł zysku netto.

Tak znaczące wzrosty przychodów oraz ogólną poprawę wyników finansowych RRH Group S.A. w 2025 r. Zarząd uzasadnia wysoką aktywnością Spółki w pierwszej połowie 2025 r.

• Wykorzystaliśmy krótki okres poprawy koniunktury na rynku budowlanym, który miał miejsce w pierwszej połowie 2025 r, gdy zmaksymalizowaliśmy naszą aktywność ofertową. W całym minionym roku zawarliśmy nowe kontrakty, o wartości 69,8 mln zł. Dodatkowo, w ramach długoterminowego projektu nr 36, wartość kontraktu wzrosła już do kwoty 9,1 mln euro netto. Taka aktywność pozwoliła nam zabezpieczyć zaplecze operacyjne i harmonogram prac na kolejne miesiące – twierdzi Rafał Wójcik, prezes RRH Group S.A.

W omawianym okresie Spółka znacząco zwiększyła ilość realizacji projektów jako generalny wykonawca, i to właśnie w tym segmencie odnotowała największy wzrost przychodów.

• Jako generalny wykonawca, w 2025 r. rozpoczęliśmy m.in. realizację projektów mieszkaniowych dla deweloperów. I już w styczniu 2025 r. sfinalizowaliśmy pierwszy z nich, dla Apartamentów Stawowa w Opolu. Zlecenie to miało dla nas wymiar symboliczny i strategiczny, gdyż był to nasz pierwszy projekt dla branży deweloperskiej, który pokazał, że potrafimy skutecznie realizować tego rodzaju realizacje – wyjaśnia Rafał Wójcik.

Dodatkowo, Spółka wróciła do korzeni, zwiększając swoje zaangażowanie w segmencie renowacji dachów.

• W poprzednim roku zauważyliśmy znaczący wzrost ofert na modernizację istniejących dachów. Naszym zdaniem, w bieżącym roku trend ten powinien jeszcze przyspieszyć – zauważa Prezes RRH Group S.A.

Z kolei w bieżącym kwartale RRH Group zamierza się skupić na terminowej i jakościowej realizacji portfela kontraktów, które zostały pozyskane w ubiegłym roku. Duży nacisk kładzie też na działania ofertowe, w celu pozyskania nowych kontraktów.

• Rok 2025 był dla nas dobrym okresem, szczególnie jego II połowa, gdzie kapitalizowaliśmy swoją wcześniejszą aktywność ofertową i operacyjną. Opublikowane dziś wyniki potwierdziły skuteczność przyjętego modelu biznesowego, zdolność Spółki do adaptacji w zmiennym otoczeniu rynkowym oraz właściwe zarządzanie ryzykiem operacyjnym – podsumowuje Prezes Wójcik.

Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami, Zarząd Spółki planuje ogłosić nową strategię pod koniec I kwartału br.

Designer Outlet Gdańsk to jedyne na Pomorzu centrum typu outlet. Poza wielkością wyróżnia się swoim unikalnym wyglądem – całość jest zaprojektowana, tak aby nawiązywać do wioski rybackiej z 24-metrową latarnią morską. W grudniu 2024 roku otworzono nowe przestrzenie obiektu, a w listopadzie 2025 r. Polska Rada Centrów Handlowych wyróżniła rozbudowę jednym z najbardziej prestiżowych odznaczeń w branży retail – nagrodą specjalną oraz złotą statuetką w kategorii Przebudowa/Rozbudowa i Modernizacja Obiektu Handlowego Roku. Przemyślane detale architektoniczne, naturalne materiały oraz otwarte, jasne przestrzenie stworzyły przyjazną strefę handlowo-usługową, która stała się nie tylko miejscem zakupów, ale również odpoczynku i spotkań. W projekt zaangażowany był zarządca obiektu ROS Retail Outlet Shopping – Part of FREY, architekt Chapman Taylor oraz generalny wykonawca STRABAG Polska. Natomiast zespół Arup był odpowiedzialny za zarządzanie budową, nadzór inwestorski, zarządzanie kosztami oraz koordynacje najemców.

– W projekcie Designer Outlet Gdańsk kluczowe było połączenie funkcjonalności z lokalnym kontekstem. Intencją inwestora było, aby rozbudowany obiekt odzwierciedlał ducha Gdańska – jego nadmorski charakter – jednocześnie odpowiadając na potrzeby mieszkańców. Dzięki temu centrum outletowe stało się nie tylko miejscem zakupów, ale przestrzenią spotkań i rekreacji, która w naturalny sposób wpisuje się w życie miasta – mówi Magdalena Tomaszewska, Programme and Project Management Team Leader w Arup.

Dostępność, recykling i zrównoważony rozwój w centrum outletowym

Głównym elementem rozbudowy Designer Outlet Gdańsk stała się nowa strefa restauracyjna, zaprojektowana jako kluczowy punkt centrum i zlokalizowana bezpośrednio przy nowym wejściu. To właśnie ta przestrzeń pełni funkcję wizytówki obiektu po rozbudowie. Projektanci postawili na naturalne drewno, wykorzystane zarówno na ścianach, jak i sufitach. Deski w dużej mierze pochodzą z wcześniejszych rozbiórek lub zostały pozyskane od lokalnych dostawców, co pozwoliło istotnie ograniczyć ślad węglowy inwestycji. Z odzysku wykorzystano również inne materiały, m.in. cegłę, okna, kostkę brukową oraz elementy oświetlenia.

W ramach rozbudowy powstało także 10 nowych lokali handlowych. W nowej części wydzielono komfortowe strefy wypoczynku z miękkimi kanapami, zaprojektowane z myślą o wyciszeniu i regeneracji odwiedzających. We współpracy z Fundacją Integracja w budynku projektanci wyznaczyli ścieżki dla osób słabowidzących i niewidomych, wzmacniając dostępność obiektu. Całość uzupełniają liczne akcenty marynistyczne, inspirowane tradycyjną wioską rybacką, które nadają przestrzeni  unikalny charakter i czytelnie nawiązują do dziedzictwa Gdańska.

Rozbudowa została zaplanowana w taki sposób, aby centrum mogło uzyskać ocenę „Excellent” w certyfikacji BREEAM. W obiekcie zainstalowano czujniki CO₂ monitorujące poziom dwutlenku węgla, a wyposażenie łazienek dobrano zgodnie z najwyższymi standardami BREEAM In-Use. Na zewnątrz, przy każdym wejściu, pojawiły się wiaty rowerowe, które mają zachęcać do korzystania z ekologicznych środków transportu. Na parkingu wyznaczono również miejsca dla pojazdów elektrycznych. Istotnym elementem projektu jest także zieleń — wokół latarni morskiej zaprojektowano skwer wypoczynkowy z roślinnością dobraną w sposób sprzyjający bioróżnorodności i tworzący dobre warunki dla owadów zapylających.

– Zamiast koncentrować się wyłącznie na funkcji handlowej, Designer Outlet Gdańsk buduje nową jakość miejsca – łączy zakupy z rekreacją, odpoczynkiem i doświadczeniem przestrzeni. Takie podejście przełamuje tradycyjny model outletu i wpisuje go w nowoczesne myślenie o obiektach komercyjnych jako otwartych, wielofunkcyjnych punktach na mapie miasta, które realnie odpowiadają na zmieniające się potrzeby użytkowników – mówi Małgorzata Madalińska, Senior Project Manager w Arup.

Nowe przestrzenie w Designer Outlet Gdańsk zostały otwarte dla odwiedzających w grudniu 2024 roku. Jednak ze względu na zastosowane rozwiązania, długo będzie ważnym przykładem połączenia architektury, zrównoważonego projektowania i lokalnej tożsamości. Projekt przekształcił obiekt handlowy w pełnoprawną, wielofunkcyjną przestrzeń miejską o realnej wartości dla mieszkańców i miasta.

Arup to globalna firma doradcza, która wyznacza kierunki, planuje i projektuje przyszłość nieruchomości, przestrzeni miejskiej oraz infrastruktury. Łączy strategiczne doradztwo z wiedzą techniczną w ponad 150 dziedzinach, oferując kompleksowe wsparcie na każdym etapie inwestycji – od planowania i projektowania, po realizację i użytkowanie. Realizuje projekty w ponad 140 krajach, wspierając rozwój nowoczesnych rozwiązań w sektorach takich jak energetyka, nieruchomości, przemysł, transport i technologie. Do najbardziej rozpoznawalnych realizacji Arup należą m.in. Opera w Sydney, najdłuższy most na świecie Hongkong–Zhuhai–Makau, a także polskie projekty, takie jak Zielona Wizja Warszawy, najbardziej zrównoważona fabryka w Europie – zakład PepsiCo pod Środą Śląską oraz łódzkie Orientarium. Więcej informacji na temat firmy na: https://www.arup.com/about-us/

Charakterystyka budynków użyteczności publicznej a wymagania wobec przeszkleń

W budynkach użyteczności publicznej szkło pełni znacznie więcej funkcji niż tylko doświetlenie wnętrz. Jest elementem, który wpływa na codzienne doświadczenie tysięcy użytkowników: pracowników, odwiedzających, pacjentów, studentów czy pasażerów. To obiekty o intensywnej eksploatacji, często z dużymi powierzchniami przeszkleń, które muszą łączyć atrakcyjny wygląd z realnymi wymaganiami technicznymi – komfortem termicznym, stabilnością warunków wewnętrznych, akustyką czy efektywnością energetyczną. Światło dzienne staje się jednym z kluczowych czynników wpływających na dobrostan użytkowników, co od lat podkreślają m.in. systemy certyfikacji BREEAM i inne standardy jakości środowiska wewnętrznego, w których kategoria „zdrowie i komfort” jest ściśle powiązana z dostępem do naturalnego światła.

Odpowiednio zaprojektowane przeszklenia zwiększają wydajność pracy, poprawiają orientację w przestrzeni i wzmacniają poczucie bezpieczeństwa. Jednocześnie duże powierzchnie szklane stają się potencjalnym źródłem problemów: przegrzewania latem, strat ciepła zimą, dyskomfortu związanego z olśnieniem czy nadmiernym nasłonecznieniem stref roboczych. W budynkach, w których różne funkcje nakładają się na siebie – jak sale operacyjne, hole wejściowe, biblioteki, open space’y czy sale konferencyjne – potrzeby dotyczące parametrów szkła bywają bardzo zróżnicowane, a błędna specyfikacja może pogorszyć użytkowanie całego obiektu. Jedna fasada może wymagać maksymalnej ochrony przed zyskami słonecznymi, podczas gdy inna – priorytetowego doświetlenia i dobrej jakości widoków na zewnątrz, co coraz częściej formalizuje europejska norma EN 17037, definiująca wymagania w zakresie dostępu światła dziennego, jakości widoków i ograniczania olśnienia w pomieszczeniach.

Dlatego od projektantów oczekuje się dziś nie tylko estetycznego myślenia o przeszkleniach, lecz przede wszystkim umiejętności świadomego zarządzania światłem i energią. W praktyce oznacza to dobór takich rozwiązań, które zapewniają równowagę między komfortem a efektywnością: ograniczają zyski ciepła wtedy, gdy stają się niepożądane, ale jednocześnie nie odbierają wnętrzom naturalnego światła. Właśnie w tym miejscu ujawnia się różnica między szkłem „typowym” a wysokojakościowym szkłem przeciwsłonecznym z powłoką niskoemisyjną. Przykładowo szkło klasy Pilkington Suncool 70/35, zaprojektowane jako wysokoselektywne szkło fasadowe o obniżonej refleksyjności, łączy przepuszczalność światła na poziomie ok. 60% z całkowitą przepuszczalnością energii słonecznej rzędu 34% oraz współczynnikiem przenikania ciepła Ug 0,5 W/m²K przy refleksyjności około 17%. W praktyce oznacza to, że do wnętrza dociera dużo światła dziennego, fasada zachowuje względnie neutralny wygląd, a jednocześnie jedynie mniej więcej jedna trzecia energii promieniowania słonecznego jest wprowadzana do środka w postaci ciepła. Tego typu rozwiązania – których parametry określane są zgodnie z normami PN-EN 410 i PN-EN 673 – pozwalają projektantom operować na zweryfikowanych liczbowo danych, a nie na ogólnych deklaracjach, i realnie bilansować potrzeby doświetlenia z wymaganiami w zakresie komfortu termicznego i obciążeń instalacji HVAC. W obiektach publicznych, szczególnie tych o dużej kubaturze i wysokich kosztach eksploatacji, nawet niewielka różnica w parametrach szkła może przekładać się na wymierne oszczędności energetyczne i stabilność pracy systemów technicznych. To, czy budynek będzie wspierał potrzeby swoich użytkowników, czy stanie się przestrzenią wymagającą ciągłych kompromisów, w dużej mierze zależy właśnie od jakości i charakteru przeszkleń – a więc od decyzji projektowych podjętych na długo przed oddaniem obiektu do użytku.

Pułapki źle dobranych przeszkleń – wnioski z badań i praktyki

Tam, gdzie nowoczesne szkło potrafi wspierać działanie budynku, błędne decyzje projektowe potrafią te korzyści w dużej mierze zniwelować. Najczęściej problem nie polega na samym zastosowaniu przeszkleń, lecz na ich parametrach, proporcjach i relacji do orientacji obiektu względem stron świata. Badania prowadzone na budynkach energooszczędnych pokazują, że zmiana orientacji głównej elewacji z przeszkleniami może zwiększyć zapotrzebowanie na energię do ogrzewania nawet o 13–17% w stosunku do wariantu referencyjnego z optymalnie zorientowaną fasadą, co wynika bezpośrednio ze spadku zysków słonecznych. Jeśli do takiej orientacji dobierze się szkło o niewłaściwym współczynniku g, efekt energetyczny może być jeszcze bardziej wyraźny, a budynek zamiast korzystać z pasywnych zysków zimą staje się bardziej zależny od instalacji grzewczych.

Obszarem potencjalnych pułapek jest też komfort wzrokowy. Europejska norma EN 17037, poświęcona w całości doświetleniu dziennemu, wprost łączy wymagania dotyczące poziomu natężenia światła z koniecznością kontroli olśnienia i zapewnienia jakości widoków na zewnątrz. Z praktyki projektowej wynika, że próba „rozwiązania problemu” poprzez zastosowanie zbyt mocno przyciemnionego lub silnie refleksyjnego szkła może wprawdzie obniżyć zyski słoneczne, ale równocześnie prowadzi do zbyt niskiego poziomu światła dziennego w głębi pomieszczeń. W konsekwencji oświetlenie sztuczne pracuje przez większą część dnia, a rachunek energetyczny przestaje być korzystny – mimo że pozornie „zabezpieczono” się przed przegrzewaniem.

Kolejna grupa błędów dotyczy rozdzielenia myślenia o fasadzie od analizy pracy instalacji HVAC i oświetlenia. W jednym z opracowań dotyczących efektywności energetycznej budynków komercyjnych zwraca się uwagę, że znacząca część energii elektrycznej zużywana jest poza godzinami pracy, m.in. z powodu pozostawiania oświetlenia i urządzeń w trybie ciągłym. Jeżeli przeszklona fasada nie została zoptymalizowana pod kątem maksymalnego wykorzystania światła dziennego w czasie rzeczywistej obecności użytkowników, trudno oczekiwać, że systemy sterowania oświetleniem będą w stanie „naprawić” ten problem. W praktyce oznacza to konieczność myślenia o szkle jako części większego systemu: jego parametry muszą być spójne z koncepcją automatyki budynkowej, strategią zacieniania oraz planowaną eksploatacją.

Do najczęstszych pułapek należą więc: zbyt duże przeszklenia na elewacjach wschodnich i zachodnich bez odpowiedniej ochrony przed słońcem, dobór szkła o niewłaściwym współczynniku g względem lokalnego klimatu i charakteru użytkowania budynku, a także wybór zbyt ciemnych powłok ograniczających LT, co skutkuje nadmiernym poleganiem na oświetleniu sztucznym. Z punktu widzenia inwestora problemem nie jest samo zastosowanie szkła przeciwsłonecznego, lecz brak spójności decyzji, które doprowadzają do sytuacji, w której nowoczesna fasada generuje nieplanowane koszty eksploatacji.

Wynika z tego jednoznaczny wniosek, najdroższe są nie nowe technologie, ale złe założenia. Szyba o dobrych parametrach potrafi odciążyć instalacje chłodzenia przez kilkadziesiąt lat, natomiast pojedyncza decyzja podjęta bez analizy – na przykład wybór zbyt ciemnego szkła z obawy przed przegrzewaniem – może skutkować wyższymi rachunkami za energię i niższym komfortem użytkowników przez cały cykl życia budynku. W kontekście biur i budynków użyteczności publicznej oznacza to, że o sukcesie nie decyduje samo zastosowanie „nowoczesnego szkła”, lecz umiejętność wykorzystania jego parametrów w sposób zgodny z normami, wynikami badań i realnym sposobem użytkowania obiektu.

Upper One to nowoczesny, zaawansowany technologicznie, 34-piętrowy budynek biurowy klasy A z pięcioma dodatkowymi kondygnacjami podziemnymi. Położony na styku dzielnic Śródmieście i Wola, oferuje około 36 000 m² powierzchni biurowej na terenie dawnego Atrium International. Budynek został zaprojektowany zgodnie z najwyższymi standardami środowiskowymi, z myślą o uzyskaniu certyfikatów LEED Platinum i WELL, dzięki swojej wyjątkowej efektywności energetycznej oraz najwyższemu komfortowi i dobremu samopoczuciu użytkowników. Szklana fasada, wysoki standard wykończenia i zaawansowane systemy budowlane sprawiają, że jest to jedna z najbardziej atrakcyjnych i prestiżowych lokalizacji biurowych w Polsce.

Zakończenie inwestycji planowane jest na 2027 rok. Firma SPIE Stangl Technik odgrywa ważną rolę w pracach nad budynkiem.

Zakres prac wykonywanych przez SPIE Stangl Technik

SPIE Stangl Technik dostarcza i instaluje wysokowydajne systemy ogrzewania, chłodzenia i odzysku ciepła, zaawansowaną wentylację bytową oraz pożarową, instalacje wodno-kanalizacyjne, oraz instalacje elektryczne i systemy teletechniczne wraz z systemami zabezpieczeń pożarowych. SPIE mobilizuje swoją wiedzę techniczną i doświadczenie, aby sprostać najwyższym wymogom jakościowym, środowiskowym i wydajności energetycznej, jakie postawione zostały wykonywanym instalacjom.

Kierownikiem projektu jest Marcin Balcerczak ze SPIE Stangl Technik.

Projekt jest realizowany w trudnych warunkach terenowych ze względu na ograniczoną powierzchnię budowy oraz złożoność logistyczną transportu pionowego i poziomego. Ograniczenia te, które wymagają skrupulatnego planowania i użycia specjalistycznego sprzętu, podkreślają doskonałość operacyjną SPIE i doświadczenie w zarządzaniu projektami wymagającymi pod względem technicznym.

„Upper One będzie się wyróżniać zaawansowaną infrastrukturą, innowacyjnymi technologiami budowlanymi i ambitnymi celami w zakresie zrównoważonego rozwoju. Nasze specjalistyczne instalacje będą miały kluczowy wpływ na sukces tej flagowej inwestycji. Jesteśmy dumni, że możemy być częścią tego projektu i dziękujemy generalnemu wykonawcy, firmie STRABAG Sp. z o.o., oraz inwestorowi, firmie STRABAG Real Estate, za zaufanie, jakim nas obdarzyli”, powiedział Piotr Jasiński, dyrektor oddziału SPIE Stangl Technik w Warszawie.

O Upper One:

Projekt biurowca Upper One otrzymał status „Najlepszej praktyki rynkowej” zgodnie z niezależną oceną ESG przeprowadzoną przez międzynarodową firmę konsultingową Cushman & Wakefield. Analiza obejmowała dziesięć kluczowych kryteriów związanych z wpływem na środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny. Budynek wyróżnia się również efektowną i funkcjonalną architekturą.                                      

Budynek o łącznej powierzchni 56 881 m² będzie miał moc grzewczą 4900 kW, moc chłodniczą 4220 kW i wydajność wentylacyjną 280 000 metrów sześciennych na godzinę. Infrastruktura elektryczna obejmie zasilanie o mocy 3900 kW, system UPS o mocy 15 kW, generator o mocy 1500 kVA oraz cztery transformatory o mocy 1600 kVA każdy. Pięć stacji ładowania pojazdów elektrycznych o mocy 11 kW będzie dodatkowym wsparciem dla zaangażowania firmy w zrównoważoną mobilność.

***

O SPIE Central Europe

SPIE Central Europe jest spółką zależną Grupy SPIE, niezależnego europejskiego dostawcy usług multitechnicznych w zakresie budownictwa, energetyki i komunikacji. SPIE Central Europe działa w Polsce, Czechach, na Węgrzech i Słowacji i zatrudnia 4000 pracowników zaangażowanych w transformację energetyczną i odpowiedzialną transformację cyfrową.

Grupa SPIE zatrudnia ponad 55 000 pracowników. W 2024 r. skonsolidowane przychody SPIE wyniosły 9,9 mld euro, a skonsolidowany EBITA – 712 mln euro.

W uroczystości więzili udział

• Magdalena Roguska, Wiceminister w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, Posłanka na Sejm RP,
• Anna Majchrzak, Burmistrz Dzielnicy Białołęka wraz zastępcami oraz radnymi miasta oraz dzielnicy.
• Tomasz Kuczborski, Dyrektor Białołęckiego Ośrodka Sportu wraz z Dyrekcją i pracownikami BOS.
• Adam Stawski, Dyrektor Generalny Balzola Polska,
• Robert Goluch, Kierownik Robót, Balzola Polska oraz przedstawiciele nadzoru budowy z ramienia Generalnego Wykonawcy wraz z firmami podwykonawczymi.

Siła Wspólnoty – Hala Sportowa jako efekt pracy wielu rąk i serc

Część oficjalną rozpoczęła Magdalena Roguska – Wice Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. – Zanim powiem kilka zdań, chciałam Państwa wszystkich tutaj zaprosić, bo myślę, że to jest ten moment, kiedy trzeba pokazać wszystkich, którzy przyczynili się do tego, że ta hala rośnie. Nigdy nie jest tak, że za inwestycję, która jest tak istotna lokalnie, ale i dla wszystkich mieszkańców Białołęki, odpowiada tylko jedna osoba. To zasługa wielu ludzi – od radnych, przez wykonawców, po lokalną społeczność. Dobrze pamiętam, jak zabiegaliśmy o środki na projekt i realizację tej inwestycji. To miejsce będzie służyć nie tylko dzieciom i młodzieży z Białołęki, ale także sportowcom z innych dzielnic i miast. Inwestowanie w infrastrukturę sportową to inwestowanie w rozwój, zdrowie i bezpieczeństwo naszych dzieci. Bardzo się cieszę, że jesteśmy już na takim etapie, że nic tej inwestycji nie zatrzyma. Mocno trzymam kciuki za wykonawcę i wszystkich zaangażowanych. Gratuluję i dziękuję – to naprawdę ważna sprawa dla lokalnej społeczności i całego miasta.

Ta hala mogła nie powstać

– Bardzo się cieszę, że jest z nami pani Magdalena Roguska, bo to właśnie ona na ostatniej prostej uratowała tę inwestycję. Kiedy wydawało się, że z powodów finansowych nie uda się jej zrealizować, dzięki wsparciu pani minister i radnych miasta stołecznego Warszawy, udało się pozyskać dodatkowe środki. – wspomina Anna Majchrzak, Burmistrz Dzielnicy Białołęka  Chciałabym serdecznie podziękować wszystkim zaangażowanym – dyrekcji i pracownikom Białołęckiego Ośrodka Sportu, dyrektorom szkół, radnym, wykonawcom. To nie są proste sprawy, ale dzięki wspólnej pracy i zaangażowaniu inwestycja przebiega sprawnie. Cały Zarząd Dzielnicy Białołęka oraz mieszkańcy z niecierpliwością czekają na otwarcie tej bardzo potrzebnej hali. Mocno trzymamy kciuki, by była ona tak oblegana jak inne nasze inwestycje.

Ta przestrzeń przyjmie ponad 2000 uczniów – czekamy na nią

Dyrektor Białołęckiego Ośrodka Sportu, Tomasz Kuczborski podkreśla – Budowa nowej hali sportowej to inwestycja o ogromnym znaczeniu dla naszej dzielnicy. Obiekt zapewni godne warunki do prowadzenia lekcji wychowania fizycznego dla ponad 2000 uczniów oraz stworzy przestrzeń integracyjną dla lokalnej społeczności. Poza godzinami szkolnymi hala będzie służyć klubom sportowym i stowarzyszeniom, wspierając rozwój sportu i rekreacji na Białołęce. To krok w kierunku nowoczesnej infrastruktury, która odpowiada na potrzeby dynamicznie rozwijającej się dzielnicy. Jako inwestor z niecierpliwością oczekujemy na możliwość użytkowania nowego obiektu.

Postęp prac i wyzwania na budowie hali sportowej

– Kończymy realizację konstrukcji żelbetowej nowego budynku, obecnie trwa montaż konstrukcji stalowej dachu oraz murowanie ścian parteru. Rozpoczęliśmy także prace instalacyjne, a w przyszłym miesiącu ruszą roboty elektryczne. Na budowie zastosowano różne typy konstrukcji: żelbetowe monolityczne, prefabrykowane stropy oraz stalowy dach. Za nami również sporo wyzwań. Jednym z nich było wykonanie słupów o wysokości 12,45 m. Nie obyło się także bez niespodzianek w gruncie. Podczas robót ziemnych natrafiliśmy na przykład na niewybuch, z którym świątynie poradziła sobie nasza koleżanka Katarzyna Jankowska, Kierownik Robót . Z zimną krwią zabezpieczyła niewybuch wezwała służby i koordynowała akcję – Wspomina Robert Goluch, Kierownik Robót z ramienia Balzola Polska.  . Ze względu na bliskość szkół i dzieci logistyka dostaw na tej budowie jest także sporym wyzwaniem. Staramy się tak realizować na przykład większe dostawy i betonowania by dzieci nie było w pobliżu. W mojej ocenie radzimy sobie z tym dość sprawnie i utrzymujemy tępo robót – podsumowuje Robert Goluch.

Liczby robią wrażenie

Budowa hali sportowej Białołęckiego Ośrodka Sportu to przedsięwzięcie o ogromnej skali – ilość użytych materiałów pokazuje, jak duże i wymagające jest to zadanie. Dzięki temu obiekt będzie trwały, bezpieczny i gotowy na intensywną eksploatację przez mieszkańców oraz uczniów Białołęki.

Fakty i liczby:

• Liczba kondygnacji: 2 (parter + piętro)
• Powierzchnia użytkowa: 3 234,04 m²
• Ilość betonu: 1869 m³ (256 gruszek betonu)
  Taka ilość wystarczyłaby do wylania ponad 750 standardowych domowych garaży (przy założeniu, że jeden garaż ma powierzchnię ok. 25 m² i wymaga ok. 2,5 m³ betonu). 1869 m³ betonu waży ok. 4 500 ton – to tyle, ile 3 lokomotywy elektryczne.
• Ilość stali zbrojeniowej: 160 ton

To masa porównywalna z 110 samochodami osobowymi średniej wielkości. Taka ilość stali wystarczyłaby do zbudowania konstrukcji kilku dużych mostów dla pieszych. Gdyby rozciągnąć wszystkie pręty zbrojeniowe użyte na budowie, ich długość mogłaby przekroczyć 100 kilometrów – to dystans z Warszawy do Łodzi!

• Zaawansowanie budowy na dzień 27.11.22025 to ok. 15%
• Obiekt pomieści jednocześnie nawet 600 osób

– Osiągnięcie najwyższego punktu konstrukcyjnego to ważny sygnał, że inwestycja przebiega zgodnie z harmonogramem i założeniami umownymi. Od początku projektu stawiamy na profesjonalizm, skuteczność oraz transparentną współpracę z inwestorem i lokalną społecznością. Jestem przekonany, że dzięki zaangażowaniu całego zespołu oraz sprawnej organizacji prac, hala sportowa zostanie oddana do użytku w wyznaczonym terminie, a mieszkańcy Białołęki oraz uczniowie pobliskich szkół już wkrótce będą mogli korzystać z nowoczesnej infrastruktury sportowej – mówi Adam Stawski, Dyrektor Generalny, Balzola Polska

Trzymamy rękę na pulsie

-Codziennie monitorujemy tempo prac wykonawcy i aktywnie wspieramy zespół
w rozwiązywaniu wszelkich wyzwań formalnych, aby budowa przebiegała sprawnie i zgodnie z harmonogramem – podsumowuje Tomasz Kuczborski

Znaczenie inwestycji

Nowa hala sportowa przy ul. Strumykowej 21 to odpowiedź na rosnące potrzeby mieszkańców Białołęki. Obiekt będzie wyposażony w pełną infrastrukturę sportową, sale wielofunkcyjne, szatnie, zaplecze sanitarne i konferencyjne oraz łącznik z istniejącym budynkiem szkolnym. Inwestycja podniesie jakość edukacji i sportu w dzielnicy, umożliwiając organizację wydarzeń na najwyższym poziomie.

Estetyka kontra realne problemy środowiskowe i eksploatacyjne

Współczesna architektura pokochała szkło. Nie bez powodu – wielkie tafle wpuszczają do wnętrz naturalne światło, powiększają przestrzeń, tworzą silną relację z otoczeniem i nadają budynkom lekkości oraz prestiżu. Ta estetyka jednak niesie ze sobą konkretne wyzwania, które często wykraczają poza pierwsze wrażenie. Im większe i trudniej dostępne przeszklenia, tym czyszczenie staje się bardziej uciążliwe. Natomiast gdy mycie staje się powtarzalną czynnością, wiąże się ze zużyciem wielu zasobów: wody, detergentów, energii niezbędnej do obsługi podnośników i rusztowań oraz emisji spowodowanych transportem ekip serwisowych.

Chemikalia używane do usuwania osadów i zanieczyszczeń z powietrza spływają z powierzchni szyb do kanalizacji i lokalnych systemów wodnych. Choć pojedyncze mycie może wydawać się niegroźne, w skali wielu budynków w mieście kumulacja tych związków ma realne znaczenie dla środowiska miejskiego. Do tego dochodzi aspekt bezpieczeństwa – prace na wysokości generują ryzyko i wymagają specjalistycznych rozwiązań BHP oraz ubezpieczeń, co przekłada się na koszty. Z perspektywy oceny zrównoważenia budynku nie można zapominać o śladzie węglowym wynikającym z serwisu. Częste użycie dźwigów, samochodów serwisowych i maszyn podnosi emisje, które w analizie cyklu życia obiektu obniżają korzyści płynące z energooszczędnych rozwiązań zastosowanych na etapie projektowania.

W praktyce oznacza to, że decyzje estetyczne projektanta – duże, lśniące fasady – muszą iść w parze z planem eksploatacji, który uwzględnia nie tylko wygląd, ale i koszt środowiskowy utrzymania. W miejscach o intensywnym zapyleniu, blisko ruchliwych ulic lub przemysłowych źródeł emisji, konieczność częstszego mycia może sprawić, że „szklana” koncepcja przestaje być neutralna ekologicznie.

To wszystko sprawia, że projektując z użyciem dużych przeszkleń warto myśleć szerzej – o redukcji zużycia wody i chemii, o minimalizowaniu prac wysokościowych, o doborze materiałów i powłok, które zmniejszą intensywność konserwacji, a w efekcie o realnej, codziennej ekologii budynku, a nie tylko o jego efektownym wyglądzie na wizualizacjach.

Co to jest szkło samoczyszczące i jak realnie zmniejsza obciążenia środowiska?

Idea szkła samoczyszczącego jest prosta i elegancka zarazem. Zamiast polegać wyłącznie na regularnych, ręcznych zabiegach konserwacyjnych, powierzchnię szkła modyfikuje się tak, by sama korzystała z sił natury – światła i deszczu – do ograniczenia osadzania się brudu. W praktyce jest to ultracienka, przezroczysta powłoka dwutlenku tytanu (TiO₂), której działanie opiera się na dwóch współdziałających zjawiskach: fotokatalizie, czyli rozkładzie zanieczyszczeń organicznych pod wpływem promieniowania UV, oraz hydrofilowości, która powoduje, że woda opadowa rozlewa się po szybie cienką warstwą i zmywa rozluźnione cząstki brudu, zamiast tworzyć nieestetyczne krople i smugi.

Ten dwuetapowy proces – aktywacja światłem i mechaniczne spłukanie przez deszcz – sprawia, że szkło pozostaje dłużej przejrzyste przy znacznie rzadszych interwencjach serwisowych, co bezpośrednio przekłada się na mniejsze zużycie wody i detergentów oraz mniejszą liczbę prac wysokościowych w cyklu eksploatacji budynku.

Na rynku jednym z najdłużej obecnych i najczęściej przywoływanych przykładów jest rodzina produktów Pilkington Activ, w której ultracienka powłoka aplikowana on-line została opracowana tak, by łączyć fotokatalizę z pożądaną hydrofilowością. Producent podkreśla, że rozwiązanie to zostało niezależnie przetestowane zgodnie z normami (m.in. EN 1096-5) i występuje w wariantach łączących samoczyszczenie z kontrolą nasłonecznienia czy izolacją termiczną, co pozwala projektantom łączyć korzyści eksploatacyjne z wymaganiami komfortu energetycznego.

– Kiedy w 2002 roku rozpoczęliśmy produkcję szkła samoczyszczącego, nie traktowaliśmy go jedynie jako wygodnego dodatku – od początku postrzegaliśmy tę technologię jako element strategii eksploatacyjnej budynku. Najlepiej sprawdza się tam, gdzie regularny dostęp światła i naturalne spłukiwanie deszczem mogą zadziałać na jego korzyść, czyli w świetlikach, na dachach oranżerii, głębokich atriach oraz fasadach trudnych do serwisowania. Aby uzyskać zamierzony efekt, projektanci powinni uwzględnić orientację oraz kształt przeszkleń — nadmiernie rozbudowane okapy lub głębokie wnęki ograniczają działanie deszczu, natomiast słabe doświetlenie obniża skuteczność procesu fotokatalizy. Można także rozważyć warianty łączące samoczyszczenie z kontrolą nasłonecznienia czy bezpieczeństwem, co potęguje korzyści eksploatacyjne i energetyczne. Warto jednak zaznaczyć, że choć szkło samoczyszczące nie oznacza „zeroobsługowości”, to jednak jego inteligentne zastosowanie znacząco obniża nakłady na konserwację i poprawia wskaźniki kosztów cyklu życia budynku, czyniąc je istotnym narzędziem w arsenale zrównoważonego projektowania – przekonuje Magdalena Skoczyńska, Dyrektor Sprzedaży w Pilkington Polska.

Przykłady, gdzie technologia działa w praktyce

Świadoma architektura korzysta już z tego rozwiązania i coraz częściej pokazuje je w praktyce – w miarę jak zrównoważone budownictwo dojrzewa, na mapie Europy pojawiają się kolejne obiekty, które ilustrują, gdzie samoczyszczące powłoki rzeczywiście obniżają koszty eksploatacji i poprawiają komfort użytkowania:

• Binkowski Resort Kielce to hotel, którego główną atrakcją są Baseny Tropikalne, przez co jest uważany za jeden z najnowocześniejszych w Polsce. Znakiem rozpoznawczym basenów jest przeszklona konstrukcja, którą wieńczy potężny, rozsuwany dach, wykonany z niemal 4000 m² szkła samoczyszczącego Pilkington Activ Clear. Czyste szklane zadaszenie zapewnia dostęp naturalnego światła dziennego, a dodatkowo jego konstrukcja jest rozsuwana, co pozwala cieszyć się promieniami słońca w letnie dni. Konstrukcję uzupełniono o system wentylacji oraz nawiewu ciepła, co pomogło stworzyć dobre warunki dla życia roślin. To wszystko sprawia, że baseny zachowują swój tropikalny charakter przez cały rok i nawet zimą można poczuć się w nich jak w tropikalnym raju..
• Main Point Pankrac (Praga, Czechy) to kompleks pięciu, dziesięciokondygnacyjnych budynków, każdy o kształcie zaokrąglonego trójkąta. W realizacji wykorzystano szyby zespolone złożone z laminowanej szyby Pilkington Activ Suncool Optilam  oraz Pilkington Optifloat Clear. Zastosowanie szyby laminowanej, dwustronnie powlekanej – z jednej strony samoczyszczącą powłoką, a z drugiej wysokoselektywną powłoką o właściwościach przeciwsłonecznych, pozwala na zachowanie nie tylko doskonałej widoczności, ale przede wszystkim zapewnia ochronę przed słońcem oraz izolacyjność cieplną..
• Na fasadzie biurowca Zarządu Kopalni Bogdanka użyto przeciwsłonecznego, barwionego w masie szkła Pilkington Activ Blue z powłoką samoczyszczącą, łącząc estetykę z funkcjonalnością. Do przeszkleń wykorzystano około 500 m² szyb zespolonych, osadzonych w systemie pozwalającym uzyskać gładką, monolityczną płaszczyznę bez widocznych detali ramowych, co potęguje efekt zwartej, surowej bryły. Realizacja pokazuje, jak przemyślany dobór szkła może być jednocześnie elementem języka architektonicznego i strategią obniżającą koszty i środowiskowe obciążenia związane z utrzymaniem fasady.