Rozliczenia energii, magazyny energii i nowe przepisy OZE – właściciele instalacji fotowoltaicznych muszą zwrócić uwagę nie tylko na produkcję prądu, ale również na sposób jego wykorzystania. W październiku 2026 roku podpisano kolejną nowelizację ustawy o odnawialnych źródłach energii. Część zmian zaczęła obowiązywać jeszcze w październiku, a większość przepisów tej nowelizacji ma wejść w życie 1 grudnia 2026 roku. Co to oznacza dla prosumentów i osób planujących montaż paneli?
Rynek fotowoltaiki w Polsce wchodzi w kolejny etap rozwoju. Dla właścicieli instalacji coraz większe znaczenie mają nie tylko moc paneli i cena urządzeń, lecz także zasady rozliczania energii oddawanej do sieci, poziom bieżącego zużycia oraz możliwość przechowywania nadwyżek w magazynie energii.
Zmiany prawne nie oznaczają, że wszyscy prosumenci muszą przebudować swoje instalacje. Warto jednak wiedzieć, które rozwiązania dotyczą rozliczeń, jakie ułatwienia przewidziano w nowelizacji oraz co należy sprawdzić przed podjęciem nowej inwestycji.
Nowelizacja ustawy o OZE. Co zmienia się w 2026 roku?
15 października 2026 roku Prezydent RP podpisał ustawę z 4 września 2026 roku o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw. Akt został ogłoszony w Dzienniku Ustaw 16 października pod pozycją 1347.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że nowelizacja ma m.in. ułatwić rozwój inwestycji w odnawialne źródła energii, uprościć korzystanie z magazynów energii przez prosumentów oraz doprecyzować zasady rozliczeń.
Większość przepisów tej ustawy ma wejść w życie 1 grudnia 2026 roku. Ustawodawca przewidział jednak wyjątki: niektóre regulacje obowiązują wcześniej, a inne zaczną obowiązywać w 2027 roku. Dlatego przy ocenie konkretnej zmiany należy sprawdzać termin wejścia w życie odpowiedniego przepisu, a nie tylko datę podpisania ustawy.
Źródła:
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – nowelizacja przepisów o OZE
- Dziennik Ustaw – ustawa z 4 września 2026 r., poz. 1347
Net-billing. Dlaczego sposób rozliczenia nadal ma znaczenie?
W systemie net-billing energia pobierana z sieci i energia oddawana do sieci są rozliczane według odrębnych zasad. Wartość energii wprowadzanej do sieci jest zapisywana na depozycie prosumenckim, który służy do pokrywania kosztów energii pobieranej z sieci zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Oznacza to, że ilość energii wyprodukowanej przez instalację nie przekłada się automatycznie na identyczną wartość oszczędności na rachunku. Znaczenie mają m.in. moment produkcji, bieżące zużycie, ceny energii oraz zasady rozliczeń właściwe dla danego prosumenta.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska wyjaśnia, że prosumenci, którzy rozpoczęli wytwarzanie energii przed 1 lipca 2024 roku, mogą pozostać przy rozliczeniu opartym na miesięcznej rynkowej cenie energii (RCEm). Mogą również dobrowolnie przejść na rozliczenie według ceny rynkowej energii w danej godzinie (RCE), składając odpowiednie oświadczenie sprzedawcy.
W przypadku prosumentów rozpoczynających wytwarzanie po 1 lipca 2024 roku stosowany jest system rozliczeń oparty na godzinowej wartości rynkowej energii.
Przed zmianą sposobu rozliczania warto porównać oba rozwiązania z uwzględnieniem własnej produkcji, zużycia i zasad rozliczania nadpłaty. Nie ma podstaw, aby zakładać, że jeden wariant będzie zawsze korzystniejszy dla wszystkich gospodarstw domowych.
Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska – pytania i odpowiedzi dotyczące prosumentów.
Autokonsumpcja. Energia zużyta na miejscu ma szczególne znaczenie
Autokonsumpcja oznacza wykorzystanie energii z fotowoltaiki bezpośrednio w budynku, zamiast wprowadzania jej do sieci.
Przykładowo, jeżeli instalacja produkuje energię w ciągu dnia, a w tym samym czasie działają urządzenia domowe, część produkcji może być wykorzystana na bieżąco. W takim przypadku zapotrzebowanie na energię pobieraną z sieci jest mniejsze.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy największe zużycie przypada na wieczór, a instalacja produkuje najwięcej energii w południe. Nadwyżka może zostać wprowadzona do sieci, a energia będzie pobierana później, na zasadach właściwych dla danego systemu rozliczeń.
Dlatego przed inwestycją warto przeanalizować profil zużycia energii. W wielu budynkach korzystne może być dostosowanie pracy urządzeń do okresów produkcji fotowoltaicznej, o ile pozwalają na to codzienne potrzeby domowników.
Do urządzeń, których pracę można czasem przesunąć na godziny większej produkcji, należą m.in. pralka, zmywarka czy system przygotowania ciepłej wody. Sposób wykorzystania energii powinien jednak odpowiadać rzeczywistym potrzebom gospodarstwa.
Magazyn energii. Większa kontrola nad wykorzystaniem produkcji
Magazyn energii pozwala przechować część energii wyprodukowanej przez panele i wykorzystać ją później. Może to zwiększać autokonsumpcję i ograniczać ilość energii pobieranej z sieci w godzinach, w których instalacja nie produkuje wystarczającej ilości prądu.
Nowelizacja ustawy o OZE przewiduje rozwiązania ułatwiające korzystanie z magazynów energii przez prosumentów. Nie oznacza to jednak, że zakup magazynu będzie opłacalny w każdej instalacji.
Przed podjęciem decyzji należy sprawdzić:
- jaką ilość energii instalacja regularnie oddaje do sieci;
- ile energii budynek pobiera wieczorem i w nocy;
- jaka pojemność magazynu odpowiada rzeczywistemu zapotrzebowaniu;
- czy falownik i magazyn są kompatybilne;
- czy system obsługuje zasilanie awaryjne, jeśli jest ono istotnym celem inwestycji;
- jaki jest całkowity koszt zakupu, montażu i eksploatacji.
Ważne jest również rozróżnienie funkcji magazynowania energii od funkcji zasilania awaryjnego. Sam magazyn nie gwarantuje działania domu podczas przerwy w dostawie prądu. Wymagana jest odpowiednia konfiguracja urządzeń i instalacji elektrycznej.
Czy właściciele istniejących instalacji muszą coś zmieniać?
Nie każda nowelizacja przepisów oznacza konieczność modernizacji instalacji fotowoltaicznej. Właściciel istniejącego systemu powinien przede wszystkim ustalić, czy nowe regulacje dotyczą jego sposobu rozliczeń, warunków przyłączenia lub planowanej rozbudowy.
Przed podjęciem działań warto sprawdzić:
- Kiedy instalacja rozpoczęła wytwarzanie energii.
- W jakim systemie prosument jest rozliczany.
- Jakie zasady dotyczą depozytu prosumenckiego.
- Czy planowane są zmiany techniczne, np. montaż magazynu energii.
- Czy konkretne przepisy nowelizacji już obowiązują.
Nie należy podejmować decyzji wyłącznie na podstawie nagłówków medialnych. W przypadku wątpliwości dotyczących indywidualnego rozliczenia najlepiej zwrócić się do sprzedawcy energii lub operatora systemu dystrybucyjnego.
Co powinny sprawdzić osoby planujące nową instalację?
Dla inwestorów rozważających montaż fotowoltaiki kluczowe pozostają prawidłowy dobór mocy instalacji, profil zużycia energii oraz zasady rozliczeń.
Przewymiarowanie instalacji bez analizy zapotrzebowania może prowadzić do powstawania nadwyżek, których wykorzystanie będzie zależało od warunków rozliczeń i możliwości magazynowania. Z kolei zbyt mała instalacja może nie pokrywać istotnej części zapotrzebowania budynku.
Przed podpisaniem umowy z wykonawcą warto poprosić o analizę przewidywanej produkcji, zużycia własnego i energii oddawanej do sieci. Jeżeli planowany jest magazyn, należy dodatkowo ocenić jego wpływ na autokonsumpcję i oczekiwane oszczędności.
W przypadku nowych inwestycji warto również zweryfikować aktualne wymagania formalne i techniczne oraz warunki ewentualnego dofinansowania.
Fotowoltaika w 2026 roku. Najważniejszy jest świadomy wybór
Rynek fotowoltaiki rozwija się nie tylko dzięki nowym panelom i falownikom. Coraz większe znaczenie mają także sposób zarządzania energią, magazynowanie nadwyżek i zasady rozliczania produkcji wprowadzanej do sieci.
Nowelizacja ustawy o OZE z września 2026 roku przewiduje zmiany dotyczące m.in. magazynów energii, rozliczeń prosumentów i rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii. Poszczególne przepisy wchodzą w życie w różnych terminach, dlatego przed podjęciem decyzji warto sprawdzić aktualny stan prawny.
Dla właścicieli instalacji najważniejsze pozostaje dopasowanie systemu do rzeczywistego zużycia energii, zrozumienie zasad rozliczeń oraz ocena, czy dodatkowe rozwiązania techniczne przyniosą oczekiwane korzyści.
Fotowoltaika może obniżać koszty energii, ale efekty inwestycji zależą od całego systemu: instalacji, sposobu użytkowania prądu, magazynowania i zasad rozliczeń.